#include=amarfront.itx \obeylines %\obeyspaces %\obeyspaceslines #indian % for multicolumn % ## \centerline{\titled } ## % \begin{multicols}{5} % %Typed by Avinash Sathaye %Wed Aug 21 16:17:39 EDT 1996 ## \centerline{Amarakosha complete} ## \stepA \centerline{shriiH||} \centerline{naamaliN^gaanushaasanaM naama amarakoshhaH |} \centerline{prathamaM kaaNDam.h|} \centerline{maN^galaacharaNam.h|} % \EN{}yasya GYaanadayaasi.ndhoragaadhasyaanaghaa guNaaH \\ % maN^galaacharaNam.h || \EN{}sevyataamaxayo dhiiraaH sa shriye chaamR^itaaya cha \\ \centerline{prastaavanaa|} \EN{}samaahR^ityaanyatantraaNi sa.nxiptaiH pratisa.nskR^itaiH\\ %chikiirshhatapratiGYaa | \EN{}sa.npuurNamuchyate vargairnaamaliN^gaanushaasanam.h\\ \centerline{paribhaashhaa|} \EN{}praayasho ruupabhedena saahacharyaachcha kutrachit.h \\ %paribhaashhaa | \EN{}striipu.nnapu.nsakaM GYeyaM tadvisheshhavidheH kvachit.h \\ \EN{}bhedaakhyaanaaya na dvandvo naikasheshho na sa.nkaraH \\ \EN{}kR^ito.atra bhinnaliN^gaanaamanuktaanaaM kramaadR^ite\\ \EN{}triliN^gyaaM trishhviti padaM mithune tu dvayoriti\\ \EN{}nishhiddhaliN^gaM sheshhaarthaM tvantaathaadi na puurvabhaak.h\\ \stepB \centerline{svargavargaH|} ##Heaven 9##\\ \EN{}svaravyayaM svarganaakatridivatridashaalayaaH\\ % atha svargavargaH | \EN{}suraloko dyodivau dve striyaaM kliibe trivishhTapam.h\\ ##Deities 26##\\ \EN{}amaraa nirjaraa devaastridashaa vibudhaaH suraaH\\ \EN{}suparvaaNaH sumanasastridiveshaa divaukasaH\\ \EN{}aaditeyaa divishhado lekhaa aditinandanaaH\\ \EN{}aadityaa R^ibhavo.asvapnaa amartyaa amR^itaandhasaH\\ \EN{}barhirmukhaaH R^itubhujo giirvaaNaa daanavaarayaH\\ \EN{}vR^indaarakaa daivataani pu.nsi vaa devataaH striyaam.h\\ ##Some clans of deities ##\\ \EN{}aadityavishvavasavastushhitaabhaasvaraanilaaH\\ \EN{}mahaaraajikasaadhyaashcha rudraashcha gaNadevataaH\\ ##Some demigods ##\\ \EN{}vidyaadharaapsaroyaxaraxogandharvaki.nnaraaH\\ \EN{}pishaacho guhyakaH siddho bhuuto.amii devayonayaH\\ ##Antigods or titans 10##\\ \EN{}asuraa daityadaiteyadanujendraaridaanavaaH\\ \EN{}shukrashishhyaa ditisutaaH puurvadevaaH suradvishhaH\\ ##Jina or Buddha 18##\\ \EN{}sarvaGYaH sugataH buddho dharmaraajastathaagataH\\ \EN{}samantabhadro bhagavaanmaarajillokajijjinaH\\ \EN{}shhaDabhiGYo dashabalo.advayavaadii vinaayakaH\\ \EN{}muniindraH shriighanaH shaastaa muniH shaakyamunistu yaH\\ ##Gautama Buddha 7##\\ \EN{}sa shaakyasi.nhaH sarvaarthasiddhaH shauddhodanishcha saH\\ \EN{}gautamashchaarkabandhushcha maayaadeviisutashcha saH\\ ## Brahma 29 ## \\ \EN{}brahmaatmabhuuH surajyeshhThaH parameshhThii pitaamahaH\\ \EN{}hiraNyagarbho lokeshaH svaya.nbhuushchaturaananaH\\ \EN{}dhaataabjayonirdruhiNo viriJNchiH kamalaasanaH\\ \EN{}srashhTaa prajaapatirvedhaa vidhaataa vishvasR^igvidhiH\\ \EN{}naabhijanmaaNDajaH puurvo nidhanaH kamalodbhavaH\\ \EN{}sadaanando rajomuurtiH satyako ha.nsavaahanaH\\ ## Vishnu 46 ## \\ \EN{}vishhNurnaaraayaNaH kR^ishhNo vaikuNTho vishhTarashravaaH\\ \EN{}daamodaro hR^ishhiikeshaH keshavo maadhavaH svabhuuH\\ \EN{}daityaariH puNDariikaaxo govindo garuDadhvajaH\\ \EN{}piitaambaro.achyutaH shaarN^gii vishhvakseno janaardanaH\\ \EN{}upendra indraavarajashchakrapaaNishchaturbhujaH\\ \EN{}padmanaabho madhuripurvaasudevastrivikramaH\\ \EN{}devakiinandanaH shauriH shriipatiH purushhottamaH\\ \EN{}vanamaalii balidhva.nsii ka.nsaaraatiradhoxajaH\\ \EN{}vishvambharaH kaiTabhajidvidhuH shriivatsalaaJNchhanaH\\ \EN{}puraaNapurushho yaGYapurushho narakaantakaH\\ \EN{}jalashaayii vishvaruupo mukundo muramardanaH\\ ## Vasudeva: Krishna's Father 2 ## \\ \EN{}vasudevo.asya janakaH sa evaanakadundubhiH\\ ## Balarama 17 ## \\ \EN{}balabhadraH pralambaghno baladevo.achyutaagrajaH\\ \EN{}revatiiramaNo raamaH kaamapaalo halaayudhaH\\ \EN{}niilaambaro rauhiNeyastaalaaN^ko musalii halii\\ \EN{}sa.nkarshhaNaH siirapaaNiH kaalindiibhedano balaH\\ ## Kamadeva: Eros 19 ## \\ \EN{}madano manmatho maaraH pradyumno miinaketanaH\\ \EN{}ka.ndarpo darpako.anaN^gaH kaamaH paJNchasharaH smaraH\\ \EN{}shambaraarirmanasijaH kusumeshhurananyajaH\\ \EN{}pushhpadhanvaa ratipatirmakaradhvaja aatmabhuuH\\ ## Five floral Arrows of Kamadeva ##\\ \EN{}aravindamashokaM cha chuutaM cha navamallikaa\\ \EN{}niilotpalaM cha paJNchaite paJNchabaaNasya saayakaaH\\ ## Five physical arrows of Kamadeva ## \\ \EN{}unmaadanastaapanashcha shoshhaNaH stambhanastathaa\\ \EN{}sa.nmohanashcha kaamashcha paJNcha baaNaaH prakiirtitaaH\\ ## Son of kamadeva 4 ## \\ \EN{}brahmasuurvishvaketuH syaadaniruddha ushhaapatiH\\ ## Laxmi 14 ## \\ \EN{}laxmiiH padmaalayaa padmaa kamalaa shriirharipriyaa\\ \EN{}indiraa lokamaataa maa xiirodatanayaa ramaa\\ \EN{}bhaargavii lokajananii xiirasaagarakanyakaa\\ ## Krishna's equipment: conch, discus, mace, sword,jewel ## \\ \EN{}shaN^kho laxmiipateH paaJNchajanyashchakraM sudarshanaH\\ \EN{}kaumodakii gadaa khaDgo nandakaH kaustubho maNiH\\ ## Krishna's bow, mark, horses(4) ## \\ \EN{}chaapaH shaarN^gaM muraarestu shriivatso laaJNchhanaM smR^itam.h\\ \EN{}ashvaashcha shaivyasugriivameghapushhpabalaahakaaH\\ ## Krishna's charioteer, minister, younger brother ## \\ \EN{}saarathirdaaruko mantrii hyuddhavashchaanujo gadaH\\ ## Garuda: Krishna's vehicle 9 ## \\ \EN{}garutmaangaruDastaarxyo vainateyaH khageshvaraH\\ \EN{}naagaantako vishhNurathaH suparNaH pannagaashanaH\\ ## Shiva 52 ## \\ \EN{}shambhuriishaH pashupatiH shivaH shuulii maheshvaraH \\ \EN{}{ii}shvaraH sharva {ii}shaanaH sha.nkarashchandrashekharaH\\ \EN{}bhuuteshaH khaNDaparashurgiriisho girisho mR^iDaH\\ \EN{}mR^ityuJNjayaH kR^ittivaasaaH pinaakii pramathaadhipaH\\ \EN{}ugraH kapardii shriikaNThaH shitikaNThaH kapaalabhR^it.h\\ \EN{}vaamadevo mahaadevo viruupaaxastrilochanaH\\ \EN{}kR^ishaanuretaaH sarvaGYo dhuurjaTirniilalohitaH\\ \EN{}haraH smaraharo bhargastryambakastripuraantakaH\\ \EN{}gaN^gaadharo.andhakaripuH kratudhva.nsii vR^ishhadhvajaH\\ \EN{}vyomakesho bhavo bhiimaH sthaaNuu rudra umaapatiH\\ \EN{}ahirbudhnyo.ashhTamuurtishcha gajaarishcha mahaanaTaH\\ ## Shiva's braided hair, bow, attendants, divine mothers ## \\ \EN{}kapardo.asya jaTaajuuTaH pinaako.ajagavaM dhanuH\\ \EN{}pramathaa: syuH paarishhadaa braahmiityaadyaastu maataraH\\ ## Shiva's powers/glory 3 ## \\ \EN{}vibhuutirbhuutiraishvaryamaNimaadikamashhTadhaa\\ ## Eight Yogic achievements granted by Shiva ## \\ \EN{}aNimaa mahimaa chaiva garimaa laghimaa tathaa\\ \EN{}praaptiH praakaamyamiishitvaM vashitvaM chaashhTa siddhayaH\\ ## Shiva's wife Parvati 23 ## \\ \EN{}umaa kaatyaayanii gaurii kaalii haimavatiishvarii\\ \EN{}shivaa bhavaanii rudraaNii sharvaaNii sarvamaN^galaa\\ \EN{}aparNaa paarvatii durgaa mR^iDaanii chaNDikaambikaa\\ \EN{}aaryaa daaxaayaNii chaiva girijaa menakaatmajaa\\ \EN{}karmamoTii tu chaamuNDaa charmamuNDaa tu charchikaa\\ ## Shiva's son Ganapati 8 ## \\ \EN{}vinaayako vighnaraajadvaimaaturagaNaadhipaaH\\ \EN{}apyekadantaherambalambodaragajaananaaH\\ ## Shiva's son Kartikeya 17 ## \\ \EN{}kaartikeyo mahaasenaH sharajanmaa shhaDaananaH\\ \EN{}paarvatiinandanaH skandaH senaaniiragnibhuurguhaH\\ \EN{}baahuleyastaarakajidvishaakhaH shikhivaahanaH\\ \EN{}shhaaNmaaturaH shaktidharaH kumaaraH krauJNchadaaraNaH\\ ## Shiva's vehicle: Nandi Bull 6 ## \\ \EN{}shR^iN^gii bhR^iN^gii riTistuNDii nandiko nandikeshvaraH\\ ## Indra 35 ## \\ \EN{}indro marutvaanmaghavaa biDaujaaH paakashaasanaH\\ \EN{}vR^IddhashravaaH sunaasiiraH puruhuutaH purandaraH\\ \EN{}jishhNurlekharshhabhaH shakraH shatamanyurdivaspatiH\\ \EN{}sutraamaa gotrabhidvajrii vaasavo vR^itrahaa vR^ishhaa\\ \EN{}baastoshhpatiH surapatirbalaaraatiH shachiipatiH\\ \EN{}jambhabhedii harihayaH svaaraaNnamuchisuudanaH\\ \EN{}sa.nkrandano dushchyavanasturaashhaaNmeghavaahanaH\\ \EN{}aakhaNDalaH sahasraaxa R^ibhuxaastasya tu priyaa\\ ## Indra's wife Shachi 3, city 1 ## \\ \EN{}pulomajaa shachiindraaNii nagarii tvamaraavatii\\ ## Indra's horse, charioteer, son, garden, palace, son(2)## \\ \EN{}haya uchchaiHshravaa suuto maatalirnandanaM vanam.h\\ \EN{}syaatpraasaado vaijayanto jayantaH paakashaasaniH\\ ## Indra's vehicle: elephant (4), thunderbolt (10) ## \\ \EN{}airaavato.abhramaataN^gairaavaNaa.abhramuvallabhaaH\\ \EN{}hraadinii vajramastrii syaat.h kulishaM bhiduraM paviH\\ \EN{}shatakoTiH svaruH shambo dambholirashanirdvayoH\\ ## Airplane (2), divine sages, council (2), nectar (3) ## \\ \EN{}vyomayaanaM vimaano.astrii naaradaadyaaH surarshhayaH\\ \EN{}syaat.h sudharmaa devasabhaa piiyuushhamamR^itaM sudhaa\\ ## Divine river: Milky way (4), Golden mountain Meru (5) ## \\ \EN{}mandaakinii viyadgaN^gaa svarNadii suradiirghikaa\\ \EN{}meruH sumerurhemaadrii ratnasaanuH suraalayaH\\ ## Five divine trees ## \\ \EN{}paJNchaite devataravo mandaaraH paarijaatakaH\\ \EN{}santaanaH kalpavR^ixashcha pu.nsi vaa harichandanam.h\\ ## Sanatkumara (2), divine doctors: ashvins (6), nymphs (2) ## \\ \EN{}sanatkumaaro vaidhaatraH svarvaidyaavashviniisutau\\ \EN{}naasatyaavashvinau dasraavaashvineyau cha taavubhau\\ \EN{}striyaaM bahushhvapsarasaH svarveshyaa urvashiimukhaaH\\ ## Divine musicians (2), Fire (34), Marine fire (3) ## \\ \EN{}haahaa huuhuushchaivamaadyaa gandharvaastridivaukasaam.h\\ \EN{}agnirvaishvaanaro vahnirviitihotro dhanaJNjayaH\\ \EN{}kR^ipiiTayonirjvalano jaatavedaastanuunapaat.h\\ \EN{}barhiH shushhmaa kR^ishhNavartmaa shochishhkesha uparbudhaH\\ \EN{}aashrayaasho bR^ihadbhaanuH kR^ishaanuH paavako.analaH\\ \EN{}rohitaashvo vaayusakhaH shikhaavaanaashushuxaNiH\\ \EN{}hiraNyaretaa hutabhug.h dahano havyavaahanaH\\ \EN{}saptaarchirdamunaaH shukrashchitrabhaanurvibhaavasuH\\ \EN{}shuchirappittamaurvastu vaaDavo vaDavaanalaH\\ ## Flame (5), Spark (2), Burn (2) ## \\ \EN{}vahnerdvayorjvaalakiilaavarchirhetiH shikhaaH striyaam.h\\ \EN{}trishhu sphuliN^go.agnikaNaH sa.ntaapaH sa.njvaraH samau\\ ## Meteor (1), Ash (5), Forest fire (3) ## \\ \EN{}ulkaa syaat.h nirgatajvaalaa bhuutirbhasitabhasmanii\\ \EN{}xaaro raxaa cha daavastu davo vanahutaashanaH\\ ## Yama: god of death (14) ## \\ \EN{}dharmaraajaH pitR^ipatiH samavartii paretaraaT.h\\ \EN{}kR^itaanto yamunaabhraataa shamano yamaraaD.h yamaH\\ \EN{}kaalo daNDadharaH shraaddhadevo vaivasvato.antakaH\\ \EN{}raaxasaH koNapaH kravyaat.h krvyaado.asrapa aasharaH\\ ## Giant, demon (15) ## \\ \EN{}raatriJNcharo raatricharaH karburo nikashhaatmajaH\\ \EN{}yaatudhaanaH puNyajano nai{R^i^^r}to yaaturaxasii\\ ## Varuna: god of the sea (5) ## \\ \EN{}prachetaa varuNaH paashii yaadasaa.npatirappatiH\\ ## Vayu: (god of the) wind (20) ## \\ \EN{}shvasanaH sparshano vaayurmaatarishvaa sadaagatiH\\ \EN{}pR^ishhadashvo gandhavaho gandhavaahaa.anilaa.a.ashugaaH\\ \EN{}samiiramaarutamarut jagatpraaNasamiiraNaaH\\ \EN{}nabhasvadvaatapavanapavamaanaprabhaJNjanaaH\\ ## Whirlwind, storm ## \\ \EN{}prakampano mahaavaato jhaJNjhaavaataH savR^ishhTikaH\\ ## Five bodily winds in Ayurvedic classification, speed (5) ## \\ \EN{}praaNo.apaanaH samaanashchodaanavyaanau cha vaayavaH\\ \EN{}shariirasthaa ime ra.nhastarasii tu rayaH syadaH\\ \EN{}javo.atha shiighraM tvaritaM laghu xipramaraM drutam.h\\ ## Quickly (11) ## \\ \EN{}satvaraM chapalaM tuurNamavilambitamaashu cha\\ ## Eternal (9), Excessive (14) ## \\ \EN{}satate.anaarataa.ashraantasa.ntataavirataanisham.h\\ \EN{}nityaa.anavarataa.ajasramapyathaa.atishayo bharaH\\ \EN{}ativelabhR^ishaa.atyarthaa.atimaatrodgaaDhanirbharam.h\\ \EN{}tiivraikaantanitaantaani gaaDhabaaDhadR^iDhaani cha\\ \EN{}kliibe shiighraa.a.adyasattve syaat.h trishhveshhaaM sattvagaami yat.h\\ ## Kubera: god of wealth (17) ## \\ \EN{}kuberastryambakasakho yaxaraaD.h guhyakeshvaraH\\ \EN{}manushhyadharmaa dhanado raajaraajo dhanaadhipaH\\ \EN{}kinnaresho vaishravaNaH paulastyo naravaahanaH\\ \EN{}yaxaikapiN^gailavilashriidapuNyajaneshvaraaH\\ ## Kubera's garden, son, place, city, attendants (4) ## \\ \EN{}asyodyaanaM chaitrarathaM putrastu nalakuubaraH\\ \EN{}kailaasaH sthaanamalakaa puurvimaanaM tu pushhpakam.h\\ \EN{}syaat.h kinnaraH kimpurushhasturaN^gavadano mayuH\\ ## Treasure (2), the list of nine treasures is below:##\\ \EN{}nidhirnaashevadhirbhedaaH padmashaN^khaa.a.adayo nidheH\\ %iti svargavargaH || \EN{}mahaapadmashcha padmashcha shaN^kho makarakachchhapau \\ \EN{}mukundakundaniilaashcha kharvashcha nidhayo nava \\ \stepB \centerline{vyomavargaH|} ## Sky or atmosphere (26) ## \\ \EN{}dyodivau dve striyaamabhraM vyoma pushhkaramambaram.h\\ %atha vyomavargaH | \EN{}nabho.antarixaM gaganamanantaM suravartma kham.h\\ \EN{}viyad.h vishhNupadaM vaa tu pu.nsyaakaashavihaayasii\\ \EN{}vihaasayo.api naako.api dyurapi syaat.h tadavyam.h\\ \EN{}taaraapatho.antarixaM cha meghaadhvaa cha mahaabilam.h\\ \EN{}vihaayaaH shakune pu.nsi gagane pu.nnapu.nsakam.h\\ %iti vyomavargaH || \stepB \centerline{digvargaH|} ## Directions or quarters (5), four directions or quarters,belonging to a direction ## \\ \EN{}dishastu kakubhaH kaashhThaa aashaashcha haritashcha taaH\\ %atha digvargaH | \EN{}praachyavaachiipratiichyastaaH puurvadaxiNapashchimaaH\\ \EN{}uttaraadigudiichii syaaddishyaM tu trishhu digbhave\\ ## Belonging to respective direction or quarter ## \\ \EN{}avaagbhavamavaachiinamudiichiichiinamudagbhavam.h\\ \EN{}pratyagbhavaM pratiichiinaM praachiinaM praagbhavaM trishhu\\ ## Respective lords of the eight directions ## \\ \EN{}indro vahniH pitR^ipatirnai{R^i^^r}to varuNo marut.h\\ \EN{}kubera {ii}shaH patayaH puurvaa.a.adiinaaM dishaaM kramaat.h\\ ## Respective planets associated to the eight directions ## \\ \EN{}raviH shukro mahiisuunuH svarbhaanurbhaanujo vidhuH\\ \EN{}budho bR^ihaspatishcheti dishaaM chaiva tathaa grahaaH\\ ## Respective elephants associated to the eight directions ## \\ \EN{}airaavataH puNDariiko vaamanaH kumudo.aJNjanaH\\ \EN{}pushhpadantaH saarvabhaumaH supratiikashcha diggajaaH\\ ## Respective wives of the elephants ## \\ \EN{}kariNyo.abhramukapilaapiN^galaa.anupamaaH kramaat.h\\ \EN{}taamrakarNii shubhradantii chaa.aN^ganaa chaa.aJNjanaavatii\\ ## Sector between directions (2), Inner space (2), Horizon (2) ## \\ \EN{}kliibaa.avyayaM tvapadishaM dishormadhye vidik.h striyaam.h\\ \EN{}abhyantaraM tvantaraalaM chakravaalaM tu maNDalam.h\\ ## Cloud (15), line of clouds (2),Belonging to clouds ## \\ \EN{}abhraM megho vaarivaahaH stanayitnurbalaahakaH\\ \EN{}dhaaraadharo jaladharastaDitvaan.h vaarido.ambubhR^it.h\\ \EN{}ghanajiimuutamudirajalamugdhuumayonayaH\\ \EN{}kaadambinii meghamaalaa trishhu meghabhave.abhriyam.h\\ ## Thundering (3), Lightening (10), Thunderclap (2), Lightening flash (2) ## \\ \EN{}stanitaM garjitam meghanirghoshhe rasitaa.adi cha\\ \EN{}shampaa shatahradaahraadinyairaavatyaH xaNaprabhaa\\ \EN{}taDitsaudaaminii vidyuchchJNchalaa chapalaa api\\ \EN{}sphuurjathurvajranirghoshho meghajyotirira.nmadaH\\ ## Rainbow (3), ## \\ \EN{}indraayudhaM shakradhanustadeva R^ijurohitam.h\\ ## Rain (2), Drought (2), Continuous rain (2), Droplets ## \\ \EN{}vR^ishhTivarshhaM tadvighaate.avagraahaa.avagrahau samau\\ \EN{}dhaaraasampaata aasaaraH shiikarombukaNaaH smR^itaaH\\ ## Hail (2), Cloudy day ## \\ \EN{}varshhopalastu karakaa meghachchhanne.ahni durdinam.h\\ ## Covering (8) ## \\ \EN{}antardhaa vyavadhaa pu.nsi tvantardhirapavaaraNam.h\\ \EN{}apidhaanatirodhaanapidhaanaa.a.achchhaadanaani cha\\ ## Moon (20) ## \\ \EN{}himaa.nshushchandramaashchandra induH kumudabaandhavaH\\ \EN{}vidhuH sudhaa.nshuH shubhraa.nshuroshhadhiisho nishaapatiH\\ \EN{}abjo jaivaatR^ikaH somo glaurmR^igaaN^kaH kalaanidhiH\\ \EN{}dvijaraajaH shashadharo naxatreshaH xapaakaraH\\ ## Moon's sixteenth part, Full moon (2) ## \\ \EN{}kalaa tu shhoDasho bhaago bimbo.astrii maNDalaM trishhu\\ ## Piece, part (4), Half ## \\ \EN{}bhittaM shakalakhaNDe vaa pu.nsyardho.ardhaM same.nshake\\ ## Moonlight (3), Purity or brightness (2) ## \\ \EN{}chandrikaa kaumudii jyotsnaa prasaadstu prasannataa\\ ## Mark or spot (6) ## \\ \EN{}kalaN^kaaN^kau laaJNchhanaM cha chihnaM laxma cha laxaNam.h\\ ## Exquisite beauty, Splendour (4) ## \\ \EN{}sushhamaa paramaa shobhaa shobhaa kaantirdyutishchchhaviH\\ ## Snow or frost (7), Snowdrift, accumulated snow (2) ## \\ \EN{}avashyaayastu niihaarastushhaarastuhinaM himam.h\\ \EN{}praaleyaM mihikaa chaa.atha himaanii himasa.nhatiH\\ ## Coldness, Cold (7) ## \\ \EN{}shiitaM guNe tadvadarthaaH sushhiimaH shishiro jaDaH\\ \EN{}tushhaaraH shiitalaH shiito himaH saptaa.anyaliN^gakaaH\\ ## Dhruva (2), Agastya (3), Agastya's wife (also star names) ## \\ \EN{}dhruva auttaanapaadiH syaat.h agastyaH kumbhasambhavaH\\ \EN{}maitraavaruNirasyaiva lopaamudraa sadharmiNii\\ ## Star or asterism (6), Names of the 27 constellations and their parts ## \\ \EN{}naxatramR^ixaM bhaM taaraa taarakaa.apyuDu vaa striyaam.h\\ \EN{}daaxaayiNyo.ashviniityaaditaaraa ashvayugashvinii\\ \EN{}raadhaavishaakhaa pushhye tu sidhyatishhyau shravishhThayaa\\ \EN{}samaa dhanishhThaaH syuH proshhThapadaa bhaadrapadaaH striyaH\\ \EN{}mR^igashiirshhaM mR^igashirastasminnevaa.a.agrahaayaNii\\ \EN{}ilvalaastachchhirodeshe taarakaa nivasanti yaaH\\ ## Planet Jupiter (9) ## \\ \EN{}bR^ihaspatiH suraachaaryo giishhpatirdhishhaNo guruH\\ \EN{}jiiva aaN^giraso vaachaspatishchitrashikhaNDijaH\\ ## Planet Venus (6) ## \\ \EN{}shukro daityaguruH kaavya ushanaa bhaargavaH kaviH\\ ## Planet Mars (5), Planet Mercury (3) ## \\ \EN{}aN^gaarakaH kujo bhaumo lohitaaN^go mahiisutaH\\ \EN{}rauhiNeyo budhaH saumyaH samau saurishanaishvarau\\ ## Rahu or the ascending node (5) ## \\ \EN{}tamastu raahuH svarbhaanuH sai.nhikeyo vidhuntudaH\\ ## Ursa major ## \\ \EN{}saptarshhayo mariichyatrimukhaashchitrashikhaNDinaH\\ ## Rising of the Zodiac signs(Lagna), The zodiac ## \\ \EN{}raashiinaamudayo lagnaM te tu meshhavR^ishhaadayaH\\ ## Sun (54) ## \\ \EN{}suurasuuryaaryamaadityadvaadashaatmadivaakaraaH\\ \EN{}bhaaskaraahaskarabradhnaprabhaakaravibhaakaraaH\\ \EN{}bhaasvadvivasvatsaptaashvaharidashvoshhNarashmayaH\\ \EN{}vikartanaarkamaartaNDamihiraaruNapuushhaNaH\\ \EN{}dyumaNistaraNirmitrashchitrabhaanurvirochanaH \\ \EN{}vibhaavasurgrahapatistvishhaa.npatiraharpatiH\\ \EN{}bhaanurha.nsaH sahasraa.nshustapanaH savitaa raviH\\ \EN{}padmaaxastejasaa.nraashishchhaayaanaathastamisrahaa\\ \EN{}karmasaaxii jagachchaxurlokabandhustrayiitanuH\\ \EN{}pradyotano dinamaNiH khadyoto lokabaandhavaH\\ \EN{}ino bhago bhaamanidhishchaa.n.ashumaalyaJNjiniipatiH\\ ## Sun's three attendants, Sun's son (5), Halo (4) ## \\ \EN{}maaTharaH piN^galo daNDashchaNDaa.nshoH paripaarshvakaaH\\ \EN{}suurasuuto.aruNo.anuuruH kaashyapirgaruDaagrajaH\\ \EN{}pariveshhastuparidhirupasuuryakamaNDale\\ ## Ray (11), Light or brightness (11), Sunlight (3) ## \\ \EN{}kiraNosramayuukhaa.n.ashugabhastighR^iNirashmayaH\\ \EN{}bhaanuH karo mariichiH striipu.nsayordiidhitiH striyaam.h\\ \EN{}syuH prabhaarugruchistviDbhaabhaashchhavidyutidiiptayaH\\ \EN{}rochiH shochirubhe kliibe prakaasho dyota aatapaH\\ ## Lukewarm (4), Very hot (4), Mirage (2) ## \\ \EN{}koshhNaM kavoshhNaM mandoshhNaM kadushhNaM trishhu tadvati\\ \EN{}tigmaM tiixNaM kharaM tadvanmR^igatR^ishhNaa mariichikaa\\ %iti digvargaH || \stepB \centerline{kaalavargaH|} ## Time (4), First (lunar calendar) day (2), Lunar day ## \\ \EN{}kaalo dishhTo.apyanehaapi samayo.apyatha paxatiH\\ % atha kaalavargaH ## Day (5), Morning (9), Evening (4) ## \\ \EN{}pratipad.h dve ime striitve tadaa.a.adyaastithayo dvayoH\\ \EN{}ghasro dinaa.ahanii vaa tu kliibe divasavaasarau\\ \EN{}pratyuushho.aharmukhaM kalyamushhaHpratyushhasii api\\ \EN{}vyushhTaM vibhaataM dve kliibe pu.nsi gosarga ishhyate\\ \EN{}prabhaataM cha dinaante tu saayaM sa.ndhyaa pitR^iprasuuH\\ ## Three parts of the day, Night (12) ## \\ \EN{}praahNaaparaahNamadhyaahnastrisa.ndhyamatha sharvarii\\ \EN{}nishaa nishiithinii raatristriyaamaa xaNadaa xapaa\\ \EN{}vibhaavarii tamasvinyau rajanii yaaminii tamii\\ ## Dark night, Moonlit night ## \\ \EN{}tamisraa taamasii raatrirjyautsnii chandrikayaa.anvitaa\\ ## Night together with adjoining days ## \\ \EN{}aagaamivartamaanaarhayuktaayaaM nishi paxiNii\\ ## Collection of nights, Late evening (2) ## \\ \EN{}gaNaraatraM nishaa bahvyaH pradoshho rajaniimukham.h\\ ## Midnight (2), A period of 3 hours (2) ## \\ \EN{}ardharaatranishiithau dvau dvau yaamapraharau samau\\ ## Join of fortnights, Last days of fortnights (20) ## \\ \EN{}sa parvasa.ndhiH pratipatpaJNchadashyoryadantaram.h\\ ## Full moon day (2) ## \\ \EN{}paxaantau paJNchadashyau dve paurNamaasii tu paurNimaa\\ ## Night of the almost full moon, Night of the really full moon ## \\ \EN{}kalaahiine saa.anumatiH puurNe raakaa nishaakare\\ ## New moon day (4) ## \\ \EN{}amaavaasyaa tvamaavasyaa darshaH suuryendusa.ngamaH\\ ## Night mostly wihout moon, Night without any moon ## \\ \EN{}saa dR^ishhTenduH siniivaalii saa nashhTendukalaa kuhuuH\\ ## Eclipse, Eclipsed Sun or Moon ## \\ \EN{}uparaago graho raahugraste tvindau cha puushhNi cha\\ \EN{}sopaplavoparaktau dvau agnyutpaata upaahitaH\\ ## Sun and Moon ## \\ \EN{}ekayoktyaa pushhpavantau divaakaranishaakarau\\ ## Nimesha: Time needed for flickering of an eye ## \\ ## 18 Nimesha = Kashtha, 30 Kashtha = Kala ## \\ \EN{}ashhTaadasha nimeshhaastu kaashhTaa triMshat.h tu taaH kalaa\\ ## 30 Kala = Kshana, 12 Kshana = Muhurta ## \\ \EN{}taastu triMshat.h xaNaste tu muhuurto dvaadashaa.astriyaam.h\\ ## 30 Muhurta = (Full) day (24 Hours), 15 Days = Paksha (fortnight) ## \\ \EN{}te tu triMshadahoraatraH paxaste dashapaJNcha cha\\ ## First and second fortnight, 2 fortnights = (Lunar) Month ## \\ \EN{}paxau puurvaa.aparau shuklakR^ishhNau maasastu taavubhau\\ ## Two months = Ritu (season), 3 Ritus = Ayana (Semester) ## \\ \EN{}dvau dvau maargaadi maasau syaadR^itustairayanaM tribhiH\\ ## 2 Ayana = Year, Equinox ## \\ \EN{}ayane dve gatirudagdaxiNaa.arkasya vatsaraH\\ \EN{}samaraatridive kaale vishhuvadvishhuvaM cha tat.h\\ ## Constellation names determine names for Full moon days and their months ## \\ ## For example, Pushya constellation names Paushi full moon night and Pausha month. ## \\ \EN{}pushhpayuktaa paurNamaasii paushhii maase tu yatra saa\\ \EN{}naamnaa sa paushho maaghaa.a.adyaashchaivamekaadashaa.apare\\ ## Margashirsha (9 th month) (4), Pausha (10 th) (3) ## \\ \EN{}maargashiirshhe sahaa maarga aagrahaayaNikashcha saH\\ \EN{}paushhe taishhasahasyau dvau tapaa maaghe.atha phaalgune\\ ## Magha (11 th) (2) Falguna (12 th) (3), Chaitra (1 st ) (3) ## \\ \EN{}syaattapasyaH phaalgunikaH syaachchaitre chaitriko madhuH\\ ## Vaishakh (2 nd ) (3), Jyeshtha (3 rd ) (2) ## \\ \EN{}vaishaakhe maadhavo raadho jyeshhThe shukraH shuchistvayam.h\\ ## Ashadha (4 th) (2), Shravana (5 th) (3) ## \\ \EN{}aashhaaDhe shraavaNe tu syaannabhaaH shraavaNikashcha saH\\ ## Bhadrapada (6 th) (4), Ashvin (7 th) (3)## \\ \EN{}syurnabhasyapraushhThapadabhaadrabhaadrapadaaH samaaH\\ \EN{}syaadaashvina ishho.apyaashvayujo.api syaattukaartike\\ ## Kartika (8 th) (4), Fall (Months 9-10), Winter (Months 11-12) ## \\ \EN{}baahulorjau kaartikiko hemantaH shishiro.astriyaam.h\\ ## Spring (Months 1-2) (3), Summer (Months 3-4) (7) ## \\ \EN{}vasante pushhpasamayaH surabhirgriishhma uushhmakaH\\ \EN{}nidaagha ushhNopagama ushhNa uushhmaagamastapaH\\ ## Monsoon (Months 5-6) (2), Autumn (Months 7-8) ## \\ \EN{}striyaaM praavR^iT.h striyaaM bhuumni varshhaa atha sharatstriyaam.h\\ ## Season, Year (6) ## \\ \EN{}shhaDamii R^itavaH pu.nsi maargaadiinaaM yugaiH kramaat.h\\ \EN{}sa.nvatsaro vatsaro.abdo haayano.astrii sharatsamaaH\\ ## Human Month = Ancestral day, Human year = Divine day ## \\ \EN{}maasena syaadahoraatraH paitro varshheNa daivataH\\ ## Human Yuga quartet = Divine Yuga, Divine 2000 Yuga = Brahma's day = Human kalpa ## \\ \EN{}daive yugasahasre dve braahmaH kalpau tu tau nR^iNaam.h\\ ## Manvantara = 71 Divine yuga ## \\ \EN{}manvantaraM tu divyaanaaM yugaanaamekasaptatiH\\ ## Destruction of world (between epochs) (5) ## \\ \EN{}sa.nvartaH pralayaH kalpaH xayaH kalpaanta ityapi\\ ## Sin (12), Virtue or merit (5) ## \\ \EN{}astrii paN^kaM pumaanpaapmaa paapaM kilbishhakalmashham.h\\ \EN{}kalushhaM vR^ijinaino.aghama.nho duritadushhkR^itam.h\\ \EN{}syaaddharmamastriyaaM puNyashreyasii sukR^itaM vR^ishhaH\\ ## Joy or happiness (12), Prosperity, blessing (12) ## \\ \EN{}mutpriitiH pramado harshhaH pramodaa.a.amodasammadaaH\\ \EN{}syaadaanandathuraanandaH sharmashaatasukhaani cha\\ \EN{}shvaH shreyasaM shivaM bhadraM kalyaaNaM maN^galaM shubham.h\\ \EN{}bhaavukaM bhavikaM bhavyaM kushalaM xemamastriyaam.h\\ \EN{}shastaM chaa.atha trishhu dravye paapaM puNyaM sukhaadi cha\\ ## Excellent! (5), Good luck ## \\ \EN{}matallikaa macharchikaa prakaaNDamuddhatallajau\\ \EN{}prashastavaachakaanyamuunyayaH shubhaa.a.avaho vidhiH\\ ## Destiny or luck (6), Cause (3), Root cause ## \\ \EN{}daivaM dishhTaM bhaagadheyaM bhaagyaM strii niyatirvidhiH\\ \EN{}heturnaa kaaraNaM biijaM nidaanaM tvaadikaaraNam.h\\ ## Soul (3), State (of body etc.), Three Qualities (of all things) ## \\ \EN{}xetraGYa aatmaa purushhaH pradhaanaM prakR^itiH striyaam.h\\ \EN{}visheshhaH kaaliko.avasthaa guNaaH sattvaM rajastamaH\\ ## Birth (6), Living being (6) ## \\ \EN{}janurjananajanmaani janirutpattirudbhavaH\\ \EN{}praaNii tu chetano janmii jantujanyushariiriNaH\\ ## Kind or type (3), Individuality, Mind (7) ## \\ \EN{}jaatirjaataM cha saamaanyaM vyaktistu pR^ithagaatmataa\\ \EN{}chittaM tu cheto hR^idayaM svaantaM hR^inmaanasaM manaH\\ %iti kaalavargaH || \stepB \centerline{dhiivargaH|} ## Comprehension, intellect (14)##\\ \EN{}buddhirmaniishhaa dhishhaNaa dhiiH praGYaa shemushhii matiH\\ % atha dhiivargaH | \EN{}prexopalabdhishchitsa.nvitpratipajGYaptichetanaaH\\ ## Retentive intellect (1), Volition (1), Attention (3) ##\\ \EN{}dhiirdhaaraNaavatii medhaa sa.nkalpaH karma maanasam.h\\ \EN{}avadhaanaM samaadhaanaM praNidhaanam tathaiva cha\\ ## Awareness (2), Reflection (3), Reasoning (3), Doubt (4) ##\\ \EN{}chittaabhogo manaskaarashcharchaa sa.nkhyaa vichaaraNaa\\ \EN{}vimarsho bhaavanaa chaiva vaasanaa cha nigadyate\\ \EN{}adhyaahaarastarka uuho vichikitsaa tu sa.nshayaH\\ \EN{}sa.ndehadvaaparau chaatha samau nirNayanishchayau\\ ## Heresy or atheism (2), Malice (2), Conclusion or theorem (2), Delusion (3)##\\ \EN{}mithyaadR^ishhTirnaastikataa vyaapaado drohachintanam.h\\ \EN{}samau siddhaantaraaddhaantau bhraantirmithyaamatirbhramaH\\ ## Agreement (10) ##\\ \EN{}sa.nvidaaguuH pratiGYaanaM niyamaashravasa.nshravaaH\\ \EN{}aN^giikaaraabhyupagamapratishravasamaadhayaH\\ ## Spiritual knowledge (1), Worldly or profane knowledge (1) ##\\ \EN{}moxe dhiirGYaanamanyatra viGYaanaM shilpashaastrayoH\\ ##Salvation or liberation (8), Spiritual ignorance (4) ##\\ \EN{}muktiH kaivalyanirvaaNashreyoniHshreyasaamR^itam.h\\ \EN{}moxo.apavargo.athaaGYaanamavidyaa.ahaMmatiH striyaam.h\\ ## (Listed) five sense objects (3), Sense organs (3), Intellectual organ (1)##\\ \EN{}ruupaM shabdo gandharasasparshaashcha vishhayaa amii\\ \EN{}gocharaa indriyaarthaashcha hR^ishhiikaM vishhayiindriyam.h\\ \EN{}karmendriyaM tu paayvaadi manonetraadi dhiindriyam.h\\ ## Astringent (2), Sweet (1), Salty (1) ##\\ \EN{}tuvarastu kashhaayo.astrii madhuro lavaNaH kaTuH\\ ## Pungent (hot) (1), Sour (1), Tastes (all six) (1) ##\\ \EN{}tikto.amlashcha rasaaH pu.nsi tadvatsu shhaDamii trishhu\\ ## Aroma (1), Extremely pleasant smell (1), Permeating smell (2) ##\\ \EN{}vimardotthe parimalo gandhe janamanohare\\ \EN{}aamodaH so.atinirhaarii vaachyaliN^gatvamaaguNaat.h\\ \EN{}samaakarshhii tu nirhaarii surabhirghraaNatarpaNaH\\ ## Aromatics (4), Breath-freshner (2), Foul smelling (2), Rotten (1) ##\\ \EN{}ishhTagandhaH sugandhiH syaadaamodii mukhavaasanaH\\ \EN{}puutigandhastu durgandho visraM syaadaamagandhi yat.h\\ ## White (16), Grey (off-white) (2), Black or dark blue (7) ##\\ \EN{}shuklashubhrashuchishvetavishadashyetapaaNDaraaH\\ \EN{}avadaataH sito gauro.avalaxo dhavalo.arjunaH\\ \EN{}hariNaH paaNDuraH paaNDuriishhatpaaNDustu dhuusaraH\\ \EN{}kR^ishhNe niilaasitashyaamakaalashyaamalamechakaaH\\ ## Yellow (3), Green (3), Red (2), Crimson (1) ##\\ \EN{}piito gauro haridraabhaH palaasho harito harit.h\\ \EN{}lohito rohito raktaH shoNaH kokanadachchhaviH\\ ## Light pink (1), Dark pink (1), Brown (2), Purple (3) ##\\ \EN{}avyaktaraagastvaruNaH shvetaraktastu paaTalaH\\ \EN{}shyaavaH syaatkapisho dhuumradhuumalau kR^ishhNalohite\\ ## Tawny (6), variegated (6) ##\\ \EN{}kaDaaraH kapilaH piN^gapishaN^gau kadrupiN^galau\\ \EN{}chitraM kirmiirakalmaashhashabalaitaashcha karbure\\ ## Colors as words are masculine, as adjectives follow nouns ##\\ \EN{}guNe shuklaadayaH pu.nsi guNiliN^gaastu tadvati \\ %iti dhiivargaH || \stepB \centerline{shabdavargaH|} ## Talk or speech or language (13) ##\\ \EN{}braahmii tu bhaaratii bhaashhaa giirvaagvaaNii sarasvatii\\ %atha shabdaadivargaH | \EN{}vyaahaara uktirlapitaM bhaashhitaM vachanaM vachaH\\ ## Corrupted (or changed) speech (2), word (1), Sentence (1) ##\\ \EN{}apabhra.nsho.apashabdaH syaachchhaastre shabdastu vaachakaH\\ \EN{}tiN^.h subantachayo vaakyaM kriyaa vaa kaarakaanvitaa\\ ## Vedas (scriptures) (4), Prescribed way of life (dharme) (1) ##\\ \EN{}shrutiH strii veda aamnaayastrayii dharmastu tadvidhiH\\ ## Three vedas (listed) (1), Subsidiary vedas (vedanga) (1), Om (2) ##\\ \EN{}striyaamR^ik.h saamayajushhii iti vedaastrayastrayii\\ \EN{}shixetyaadi shruteraN^gamoN^kaarapraNavau samau\\ ## History (2), Vedic accents (1), Logic (1), Ethics (1) ##\\ \EN{}itihaasaH puraavR^ittamudaattaadyaastrayaH svaraaH\\ \EN{}aanviixikii daNDaniitistarkavidyaa.arthashaastrayoH\\ ## Tale (1), Epic story (1), Story (2), Riddle (2) ##\\ \EN{}aakhyaayikopalabdhaarthaa puraaNaM paJNchalaxaNam.h\\ \EN{}prabandhakalpanaa kathaa pravahlikaa prahelikaa\\ ## Social code (Dharma) (1), Compendium (2) ##\\ \EN{}smR^itistu dharmasa.nhitaa samaahR^itistu sa.ngrahaH\\ ## Poetic challenge line for completion (1), Rumor (2) ##\\ \EN{}samasyaa tu samaasaarthaa ki.nvadantii janashrutiH\\ ## News (4), Name (6), Call or summons (3), Collective call (1) ##\\ \EN{}vaartaa pravR^ittirvR^ittaanta udantaH syaadathaa.ahvayaH\\ \EN{}aakhyaahve abhidhaanaM cha naamadheyaM cha naama cha\\ \EN{}huutiraakaaraNaa.a.ahvaanaM sa.nhuutirbahubhiH kR^itaa\\ ## Dispute or debate (2), Preface or introduction (2) ##\\ \EN{}vivaado vyavahaaraH syaadupanyaasastu vaaN^.hmukham.h\\ ## Illustration or example (2), Oath (2), Question (3), Answer (2) ##\\ \EN{}upoddhaata udaahaaraH shapanaM shapathaH pumaan.h\\ \EN{}prashno.anuyogaH pR^ichchhaa cha prativaakyottare same\\ ## Groundless demand (2), False accusation (2), Rapture or roar (1)##\\ \EN{}mithyaabhiyogo.abhyaakhyaanamatha mithyaabhisha.nsanam.h\\ \EN{}abhishaapaH praNaadastu shabdaH syaadanuraagajaH\\ ## Fame (3), Praise (4), Repetition (1), Shouting (2) ##\\ \EN{}yashaH kiirtiH samaGYaa cha stavaH stotraM stutirnutiH\\ \EN{}aamreDitaM dvistriruktamuchchairghushhTaM tu ghoshhaNaa\\ ## Trembling (of speech in stress) (1), Censure, blame or contempt (10) ##\\ \EN{}kaakuH striyaaM vikaaro yaH shokabhiityaadibhirdhvaneH\\ \EN{}avarNaa.axepanirvaadapariivaadaapavaadavat.\\ \EN{}upakrosho jugupsaa cha kutsaa nindaa cha garhaNe\\ ## Harsh speech (2), Reproach (1), Admonition or gossip (1) ##\\ \EN{}paarushhyamativaadaH syaad.h bhartsanaM tvapakaaragiiH\\ \EN{}yaH saninda upaalambhastatra syaatparibhaashhaNam.h\\ ## Accusation (of adultery) (1), Conversation (2), Rambling (speech) (1) ##\\ \EN{}tatra tvaaxaaraNaa yaH syaadaakrosho maithunaM prati\\ \EN{}syaadaabhaashhaNamaalaapaH pralaapo.anarthakaM vachaH\\ ## repetitious speech (2), Lamentation (2) ##\\ \EN{}anulaapo muhurbhaashhaa vilaapaH paridevanam.h\\ ## Quarrel (2), Familiar or confidential conversation (1) ##\\ \EN{}vipralaapo virodhoktiH sa.nlaapo bhaashhaNaM mithaH\\ ## Good speech (2), Denial or excuse (2), Objection (3), Cursing (3) ##\\ \EN{}supralaapaH suvachanamapalaapastu nihnavaH\\ \EN{}chodyamaaxepaa.abhiyogau shaapaa.akroshau dureshhaNaa\\ ## Sweet-talk (3), Message (2) ##\\ \EN{}astrii chaaTu chaTu shlaaghaa premNaa mithyaavikatthanam.h\\ \EN{}sa.ndeshavaagvaachikaM syaadvaagbhedaastu trishhuuttare\\ ## Following adjectives of speech take appropriate genders ##\\ ## Inauspicious (1), Auspicious (1), Very sweet (1), Proper or coherent (2) ##\\ \EN{}rushatii vaagakalyaaNii syaatkalyaa tu shubhaatmikaa\\ \EN{}atyarthamadhuraM saantvaM sa.ngataM hR^idayaN^gamam.h\\ ## Harsh (2), Obscene or crude (2), Pleasing and true (1), Contradictory (2)##\\ \EN{}nishhThuraM parushhaM graamyamashliilaM suunR^itaM priye\\ \EN{}satye.atha sa.nkulaklishhTe parasparaparaahate\\ ## Slurred (1), Fast (1), Sputtered (1), Meaningless (1) ##\\ \EN{}luptavarNapadaM grastaM nirastaM tvaritoditam.h\\ \EN{}jambuukR^itaM sanishhTiivamabaddhaM syaadanarthakam.h\\ ## Inappropriate (2), Oxymoron (1), Sarcastic (2), Loving (1) ##\\ \EN{}anaxaramavaachyaM syaadaahataM tu mR^ishhaarthakam.h\\ \EN{}solluThanaM tu sotpraasaM maNitaM ratikuujitam.h\\ ## Plain, pleasant, clear (5), Unclear or garbled (2), False (1) ##\\ \EN{}shraavyaM hR^idyaM manohaari vispashhTaM prakaToditam.h\\ \EN{}atha mlishhTamavispashhTaM vitathaM tvanR^itaM vachaH\\ ## True (4)##\\ \EN{}satyaM tathyamR^itaM samyagamuuni trishhu tadvati\\ ## Sound (17), (Sound of) clothes or leaves (1) ##\\ \EN{}shabde ninaadaninadadhvanidhvaanaravasvanaaH\\ \EN{}svaananirghoshhanirhraadanaadanisvaananisvanaaH\\ \EN{}aaravaa.a.araavasa.nraavaviraavaa atha marmaraH\\ ## (Sound of) ornaments (1), (sound of) string instruments (5), Same but louder (2) ##\\ \EN{}svanite vastraparNaanaaM bhuushhaNaanaaM tu shiJNjitam.h\\ \EN{}nikvaaNo nikvaNaH kvaaNaH kvaNaH kvaNanamityapi\\ \EN{}viiNaayaaH kvaNite praadeH prakvaaNaprakvaNaadayaH\\ ## Uproar (2), Uproar by birds (1), Echo (2), Singing (2) ##\\ \EN{}kolaahalaH kalakalastirashchaaM vaashitaM rutam.h\\ \EN{}strii pratishrutpratidhvaane giitaM gaanamime same\\ % iti shabdaadi vargaH || \stepB \centerline{naaTyavargaH|} ## The seven notes. These are respectively natural sounds of: ##\\ ## Elephants, Cows, Goats, Peacocks, Curlews (krauncha), Horses, Cuckoos ##\\ ## In usual notation, these are: BDECFAG ##\\ ## Minute tone (1), Pleasing soft tone (1), Medium pitch (1), High pitch (1) ##\\ \EN{}nishhaadarshhabhagaandhaarashhaDjamadhyamadhaivataaH\\ % atha naaTyavargaH | \EN{}paJNchamashchetyamii sapta tantriikaNThotthitaaH svaraaH \\ \EN{}kaakalii tu kale suuxme dhvanii tu madhuraa.asphuTe\\ \EN{}kalo mandrastu gambhiire taaro.atyuchchaistrayastrishhu\\ ## In the stomach form 22 low tones (Shruti). They become medium or high pitched if made in throat or head.##\\ \EN{}nR^iNaamurasi madhyastho dvaavi.nshatividho dhvaniH\\ \EN{}sa mandraH kaNThamadhyasthastaaraH shirasi giiyate \\ ##Harmony (1), Lute (veena) (3), Seven stringed lute (1) ##\\ \EN{}samanvitalayastvekataalo viiNaa tu vallakii\\ \EN{}tripaJNchii saa tu tantriibhiH saptabhiH parivaadinii\\ ##String instrument (1), Drum instrument (1), Wind instrument (1), Bell or gong (1) ##\\ \EN{}tataM viiNaa.a.adikaM vaadyamaanaddhaM murajaa.a.adikam.h\\ \EN{}va.nshaa.a.adikaM tu sushhiraM kaa.nsyataalaa.a.adikaM ghanam.h \\ ## Any of these four instruments (2), Twofaced drum (2), Its three types ##\\ \EN{}chaturvidhamidaM vaadyaM vaaditraa.a.atodyanaamakam.h\\ \EN{}mR^idaN^gaa murajaa bhedaastvaN^kyaa.a.aliN^gyordhvakaastrayaH\\ ## Large drum (2), Kettle drum (2), Large kettle drum (2), Bow (for playing string instrument) (1) ##\\ \EN{}syaad.h yashaHpaTaho Dhakkaa bherii strii dundubhiH pumaan.h\\ \EN{}aanakaH paTaho.astrii syaat.h koNo viiNaa.a.adi vaadanam.h\\ ## Parts of the lute: Neck (1), The bowl (2) ##\\ \EN{}viiNaadaNDaH pravaalaH syaat.h kakubhastu prasevakaH\\ ##The body (1), String attachment (1) ##\\ \EN{}kolambakastu kaayo.asyaa upanaaho nibandhanam.h\\ ## Six names of other special drums, (Female) dancer (2) ##\\ \EN{}vaadyaprabhedaa DamarumaDDuDiNDimajharjharaaH\\ \EN{}mardalaH paNavo.anye cha nartakiilaasike same\\ ## Dancing speeds low, medium, high, Beating time(1), Musical pause or rest (1)##\\ \EN{}vilambitaM drutaM madhyaM tattvamogho ghanaM kramaat.h\\ \EN{}taalaH kaalakriyaamaanaM layaH saamyamamathaa.astriyaam.h\\ ## Dance (6), The musical arts (dance, song, instrument) (1) ##\\ \EN{}taaNDavaM naTanaM naaTyaM laasyaM nR^ityaM cha nartane\\ \EN{}tauryatrikaM nR^ityagiitavaadyaM naaTyamidaM trayam.h\\ ## Female impersonator dancer in drama (3), Courtesan (1) ##\\ \EN{}bhraku.nsashcha bhruku.nsashcha bhruuku.nsashcheti nartakaH\\ \EN{}striiveshhadhaarii purushho naaTyoktau gaNikaaJNjukaa\\ ## Husband of sister (1), Learned man (1), Father (1), Prince (2)##\\ \EN{}bhaginiipatiraavutto bhaavo vidvaanathaa.a.avukaH\\ \EN{}janako yuvaraajastu kumaaro bhartR^idaarakaH\\ ## King (2), Princess (1), Queen (1), Other wives of a king (1) ##\\ \EN{}raajaa bhaTTaarako devastatsutaa bhartR^idaarikaa\\ \EN{}devii kR^itaabhishhekaayaamitaraasu tu bhaTTinii\\ ## Interjection for a forbidden act (1), King's brother-in-law (1) ##\\ \EN{}abrahmaNyamavadhyoktau raajashyaalastu raashhTriyaH\\ ## Mother (1), Young lass (2), Venerable man (1), Catastrophe or end of drama (2) ##\\ \EN{}ambaa maataa.atha baalaa syaadvaasuuraaryastu maarishhaH\\ \EN{}attikaa bhaginii jyeshhThaa nishhThaa nirvahaNe same\\ ## Vocatives for different female servants (1) each, Gesture (2), Expressive gesture (2) ##\\ \EN{}haNDe haJNje halaa.a.ahvaane niichaaM cheTiiM sakhiiM prati\\ \EN{}aN^gahaaro.aN^gavixepo vyaJNjakaa.abhinayau samau\\ ## Acting by body or expression (1), Eight types of emotions (rasa) listed ##\\ \EN{}nirvR^itte tvaN^gasattvaabhyaaM dve trishhvaaN^gikasaattvike\\ \EN{}shR^iN^gaaraviirakaruNaa.adbhutahaasyabhayaanakaaH\\ ## Love emotion (3), Heroism (2), Tenderness (7), Merriment (3), Disgust(2) ##\\ \EN{}biibhatsaraudrau cha rasaaH shR^iN^gaaraH shuchirujjvalaH\\ \EN{}utsaahavardhano viiraH kaaruNyaM karuNaa ghR^iNaa\\ \EN{}kR^ipaa dayaa.anukampaa syaadanukrosho.apyatho hasaH\\ \EN{}haaso haasyaM cha biibhatsaM vikR^itaM trishhvidaM dvayam.h\\ ## Wonderment (4), Terror (9), Anger or horror (2), Fear (6) ##\\ \EN{}vismayo.adbhutamaashcharyaM chitramapyatha bhairavam.h\\ \EN{}daaruNaM bhiishhaNaM bhiishhmaM ghoraM bhiimaM bhayaanakam.h\\ \EN{}bhayaN^karaM pratibhayaM raudraM tuugramamii trishhu\\ \EN{}chaturdasha darastraaso bhiitirbhiiH saadhvasaM bhayam.h\\ ## Mental sentiment or attitude (1), Expression of it (1) ##\\ \EN{}vikaaro maanaso bhaavo.anubhaavo bhaavabodhakaH\\ ## Pride (5), Arrogance (6), Disrespect (9) ##\\ \EN{}garvo.abhimaano.ahaN^kaaro maanashchittasamunnatiH\\ \EN{}darpo.avaloko.avashhTambhashchittodrekaH smayo madaH\\ \EN{}anaadaraH paribhavaH pariibhaavastiraskriyaa\\ \EN{}riiDhaa.avamaananaa.avaGYaa.avahelanamasuurxaNam.h\\ ## Modesty or shame (5), Bashfulness (1) ##\\ \EN{}mandaaxaM hriistrapaa vriiDaa lajjaa saa.apatrapaa.anyataH\\ ## Patience, tolerance (2), Greed (for other's property) (1) ##\\ \EN{}xaantistitixaa.abhidhyaa tu parasya vishhaye spR^ihaa\\ ## Jealousy or envy (2), Nitpicking (1), Enmity (3), Grief (3) ##\\ \EN{}axaantiriirshhyaa.asuuyaa tu doshhaa.a.aropo guNeshhvapi\\ \EN{}vairaM virodho vidveshho manyushokau tu shuk.h striyaam.h\\ ## Repentance (3), Wrath or rage (7) ##\\ \EN{}pashchaattaapo.anutaapashcha vipratiisaara ityapi\\ \EN{}kopakrodhaa.amarshharoshhapratighaa ruT.h kR^idhau striyau\\ ## Character or good conduct (1), Insanity (2) ##\\ \EN{}shuchau tu charite shiilamunmaadashchittavibhramaH\\ ## Affection or kindness (3), Desire or wish (12), Lust (1) ##\\ \EN{}premaa naa priyataa haardaM premasneho.atha dohadam.h\\ \EN{}ichchhaa kaaN^xaa spR^ihehaa tR^iD.h vaaJNchhaa lipsaa manorathaH\\ \EN{}kaamo.abhilaashhastarshhashcha so.atyarthaM laalasaa dvayoH\\ ## Moral reflection (1), Mental decease (1) Recollection (3) Anxiety (2) ##\\ \EN{}upaadhirnaa dharmachintaa pu.nsyaadhirmaanasii vyathaa\\ \EN{}syaachchintaa smR^itiraadhyaanamutkaNThotkalike same\\ ## Perseverance or enthusiasm (2), Fortitude (1) ##\\ \EN{}utsaaho.adhyavasaayaH syaat.h sa viiryamatishaktibhaak.h\\ ## Fraud or deceit (9), Carelessness or error (2) ##\\ \EN{}kapaTo.astrii vyaajadambhopadhayash.h chhadmakaitave\\ \EN{}kusR^itirnikR^itiH shaaThyaM pramaado.anavadhaanataa\\ ## Eagerness or curiosity (4), Women's affectionate actions (six listed) (1) ##\\ \EN{}kautuuhalaM kautukaM cha kutukaM cha kutuuhalam.h\\ \EN{}striiNaaM vilaasabibbokavibhramaa lalitaM tathaa\\ \EN{}helaa liiletyamii haavaaHkriyaaH shR^iN^gaarabhaavajaaH\\ ## Sport or amusement (6), Concealment or disguise (3) ##\\ \EN{}dravakelipariihaasaaH kriiDaa liilaa cha narma cha\\ \EN{}vyaajo.apadesho laxyaM cha kriiDaa khelaa cha kuurdanam.h\\ ## Sweat (3), Unconsciousness (2), camouflage (2), Excitement or hurry (2) ##\\ \EN{}gharmo nidaaghaH svedaH syaatpralayo nashhTacheshhTataa\\ \EN{}avahitthaakaaraguptiH samau sa.nvegasa.nbhramau\\ ## Three laughs: loud articulated (1), smile (1), laugh (1), Thrill (goosepimples) (2) ##\\ \EN{}syaadaachchhuritakaM haasaH sotpraasaH sa manaak.h smitam.h\\ \EN{}madhyamaH syaadvihasitaM romaaJNcho romaharshhaNam.h\\ ## Weeping (3), Yawning (2), Dishonest talk (2), Deviation or failure (2) ##\\ \EN{}kranditaM ruditam krushhTaM jR^imbhastu trishhu jR^imbhaNam.h\\ \EN{}vipralambho visa.nvaado riN^gaNaM skhalanaM same\\ ## Sleep (5), Sleepiness or lassitude (2), Frown (3)## \EN{}syaannidraa shayanaM svaapaH svapnaH sa.nvesha ityapi\\ \EN{}tandrii pramiilaa bhrakuTirbhrukuTirbhruukuTiH striyaam.h\\ ## (Angry) staring (1), Natural state or nature (5), trembling (2), Elation or festival (5) ##\\ \EN{}adR^ishhTiH syaadasaumye.axNi sa.nsiddhiprakR^itii tvime\\ \EN{}svaruupaM cha svabhaavashcha nisargashchaatha vepathuH\\ \EN{}kampo.atha xaNa uddharshho maha uddhava utsavaH\\ %iti naaTyavargaH \stepB \centerline{paataalabhogivargaH} ## Nether world (5), Hole or empty space (11) ##\\ ## The word ##sushhiraM## has a variant ##shushhiraM##. Similar for ##sushhiH## also ##\\ \EN{}adhobhuvanapaataalaM balisadma rasaatalam.h\\ %atha paataalabhogivargaH \EN{}naagaloko.atha kuharaM sushhiraM vivaraM bilam.h\\ \EN{}chhidraM nirvyathanaM rokaM randhraM shvabhraM vapaa sushhiH\\ ## Hole in the ground (2), Darkness (5), Complete darkness (1), Partial darkness (1) ##\\ \EN{}gartaa.avaTau bhuvi shvabhre sarandhre sushhiraM trishhu\\ \EN{}andhakaaro.astriyaaM dhvaantaM tamisraM timiraM tamaH\\ \EN{}dhvaante gaaDhe.andhatamasaM xiiNe.avatamasaM tamaH \\ ## Universal darkness (1), Snake (2), King of snakes (2), A type of snake (2), Python or large snake (3) ##\\ \EN{}vishhvaksa.ntamasaM naagaaH kaadraveyaastadiishvare\\ \EN{}sheshho.ananto vaasukistu sarparaajo.atha gonase\\ \EN{}tilitsaH syaadajagare shayurvaahasa ityubhau\\ ## Water snake (2), A type of nonpoisonous snake (2), A variegated snake (2), Shedded snake (2) ##\\ \EN{}alagardo jalavyaalaH samau raajilaDuNDumau\\ \EN{}maaludhaano maatulaahirnirmukto muktakaJNchukaH\\ ## Snake or serpent (33) ##\\ \EN{}sarpaH pR^idaakurbhujago bhujaN^go.ahirbhujaN^gamaH\\ \EN{}aashiivishho vishhadharashchakrii vyaalaH sariisR^ipaH\\ \EN{}kuNDalii guuDhapaachchaxuHshravaaH kaakodaraH phaNii\\ \EN{}darviikaro diirghapR^ishhTho dandashuuko bileshayaH\\ \EN{}uragaH pannago bhogii jihmagaH pavanaashanaH\\ \EN{}lelihaano dvirasano gokarNaH kaJNchukii tathaa\\ \EN{}kumbhiinasaH phaNadharo harirbhogadharastathaa\\ ## Body of a snake (1), Fang (2), Pertaining to a snake (1), Hood of a snake(2) ##\\ \EN{}aheH shariiraM bhogaH syaadaashiirapyahida.nshhTrikaa\\ \EN{}trishhvaaheyaM vishhaa.asthyaadi sphaTaayaaM tu phaNaa dvayoH\\ ## Snake's venom (3), List of nine specific venoms ##\\ \EN{}samau kaJNchukanirmokau xveDastu garalaM vishham.h\\ \EN{}pu.nsi kliibe cha kaakolakaalakuuTahalaahalaaH\\ \EN{}sauraashhTrikaH shauklikeyo brahmaputraH pradiipanaH\\ \EN{}daarado vatsanaabhashcha vishhabhedaa amii nava\\ ## Poison expert (2), Snake catcher (2) ##\\ \EN{}vishhavaidyo jaaN^guliko vyaalagraahyahituNDikaH\\ % iti paataalabhogivargaH \stepB \centerline{narakavargaH} ## Hell (4), Six specific hells listed, (Hell-bound) souls (1), River in hell (1), Misery (in hell) (1) ##\\ \EN{}syaannaarakastu narako nirayo durgatiH striyaam.h\\ % atha narakavargaH \EN{}tadbhedaastapanaa.aviichimahaarauravarauravaaH\\ \EN{}sa.nghaataH kaalasuutraM chetyaadyaaH sattvaastu naarakaaH\\ \EN{}pretaa vaitaraNii sindhuH syaadalaxmiistu nir{.r}tiH\\ ## Condemnation (to hell) (2), Agony (3) ##\\ \EN{}vishhTiraajuuH kaaraNaa tu yaatanaa tiivravedanaa\\ ## Pain or suffering of various types (9) ##\\ \EN{}piiDaa baadhaa vyathaa duHkhamaamanasyaM prasuutijam.h\\ \EN{}syaatkashhTaM kR^ichchhramaabhiilaM trishhveshhaaM bhedyagaami yat.h\\ %iti narakavargaH \stepB \centerline{vaarivargaH} ## Sea or ocean (15), Specific oceans (two listed) ##\\ \EN{}samudro.abdhirakuupaaraH paaraavaaraH saritpatiH\\ %atha vaarivargaH \EN{}udanvaanudadhiH sindhuH sarasvaansaagaro.arNavaH\\ \EN{}ratnaakaro jalanidhiryaadaHpatirapaampatiH\\ \EN{}tasya prabhedaaH xiirodo lavaNodastathaa.apare\\ ## Water (27), watery (2) ##\\ \EN{}aapaH strii bhuumni vaarvaari salilaM kamalaM jalaM\\ \EN{}payaH kiilaalamamR^itaM jiivanaM bhuvanaM vanam.h\\ \EN{}kabandhamudakaM paathaH pushhkaraM sarvatomukham.h\\ \EN{}ambhorNastoyapaaniiyaniiraxiiro.ambushambaram.h\\ \EN{}meghapushhpaM ghanarasastrishhu dve aapyamammayam.h\\ ## Wave (4), Big wave (2), Whirlpool (1), Droplet (4) ##\\ \EN{}bhaN^gastaraN^ga uurmirvaa striyaaM viichirathormishhu\\ \EN{}mahatsuullolakallolau syaadaavarto.ambhasaaM bhramaH\\ \EN{}pR^ishhanti bindupR^ishhataaH pumaa.nso viprushhaH striyaam.h\\ ## Circular motion in a water drain (4), Bank or shore (5) ##\\ \EN{}chakraaNi puTabhedaaH syurbhramaashcha jalanirgamaaH\\ \EN{}kuulaM rodhashcha tiiraM cha pratiiraM cha taTaM trishhu\\ ## Two banks listed, The channel or bed of a river (1) ##\\ \EN{}paaraavaare paraarvaachii tiire paatraM tadantaram.h\\ ## Island (2), Islet in the river bank (1), Sandy beach (2) ##\\ \EN{}dviipo.astriyaamantariipaM yadantarvaariNastaTam.h\\ \EN{}toyotthitaM tatpulinaM saikataM sikataamayam.h\\ ## Mud or clay (5), Overflow (2), Ditches (for water) made in dry beds (2) ##\\ \EN{}nishhadvarastu jambaalaH paN^ko.astrii shaadakardamau\\ \EN{}jalochchhvaasaaH pariivaahaaH kuupakaastu vidaarakaaH\\ ## Navigable (1), Boat (3), Raft or small boat (3), Stream of water (1) ##\\ \EN{}naavyaM triliN^gaM nautaarye striyaaM naustaraNistariH\\ \EN{}uDupaM tu plavaH kolaH sroto.ambusaraNaM svataH\\ ## Toll (for crossing river) (2), Wooden water carrier (1), Merchants on waterways (2), Helmsman (2) ##\\ \EN{}aatarastarapaNyaM syaad droNii kaashhTaambuvaahinii\\ \EN{}saa.nyaatrikaH potavaNik karNadhaarastu naavikaH\\ ## Steersman or rower (2), Mast (2), Oar (2), Rudder (2) ##\\ \EN{}niyaamakaaH potavaahaaH kuupako guNavR^ixakaH\\ \EN{}naukaadaNDaH xepaNii syaadaritraM kenipaatakaH\\ ## Scraper or shovel (2), Bucket (2), Half of a boat (1), Alit (1) ##\\ \EN{}abhriH strii kaashhTakuddaalaH sekapaatraM tu sechanam.h\\ \EN{}kliibe.ardhanaavaM naavo.ardhe.atiitanauke.atinu trishhu\\ ## Clear or transparent (2), Turbid (3), Deep (3), Shallow (1) ##\\ \EN{}trishhvaagaadhaatprasanno.achchhaH kalushho.anachchha aavilaH\\ \EN{}nimnaM gabhiiraM gambhiiramuttaanaM tadviparyaye\\ ## Bottomless or very deep (2), Fisherman (3), (Fishing) net (2), (Hemp) rope (2) ##\\ \EN{}agaadhamatalasparshe kaivarte daashadhiivarau\\ \EN{}aanaayaH pu.nsi jaalaM syaachchhaNasuutraM pavitrakam.h\\ ## Fish storage (2), Fishing (2), Fish (8), Specific (flat) fish (2) ##\\ \EN{}matsyaadhaanii kuveNii syaad baDishaM matsyavedhanam.h\\ \EN{}pR^ithuromaa jhashho matsyo miino vaisaariNo.aNDajaH\\ \EN{}visaaraH shakulii chaatha gaDakaH shakulaarbhakaH\\ ## Porpoise (2), Specific small fish (2), Type of carp (2), Type of white fish (2) ##\\ \EN{}sahasrada.nshhTraH paaThiina uluupii shishukaH samau\\ \EN{}nalamiinashchilichimaH proshhThii tu shapharii dvayoH\\ ## Tiny fish (1), List of specific seven fishes, Aquatic creatures (2) ##\\ \EN{}xudraaNDamatsyasa.nghaataH potaadhaanamatho jhashhaaH\\ \EN{}rohito madguraH shaalo raajiivaH shakulastimiH\\ \EN{}timiN^galaadayashchaatha yaadaa.nsi jalajantavaH\\ ## List of four aquatic creatures, Crab (2), Turtle or tortoise (3) ##\\ \EN{}tadbhedaaH shishumaarodrashaN^kavo makaraadayaH\\ \EN{}syaatkuliiraH karkaTakaH kuurme kamaThakachchhapau\\ ## Shark (2), Crocodile (2), Worm (3), Crocodile in Ganges (2) ##\\ \EN{}graaho.avahaaro nakrastu kumbhiiro.atha mahiilataa\\ \EN{}gaNDuupadaH kiJNchulako nihaakaa godhikaa same\\ ## Leech (3), Pearl oyster (2), Conch (2) ##\\ \EN{}raktapaa tu jalaukaayaaM striyaaM bhuumni jalaukasaH\\ \EN{}muktaasphoTaH striyaaM shuktiH shaN^khaH syaatkamburastriyau\\ ## Small shell (2), Bivalve shell (2), Frog (6) ##\\ \EN{}xudrashaN^khaaH shaN^khanakhaaH shambuukaa jalashuktayaH\\ \EN{}bheke maNDuukavarshhaabhuushaaluuraplavadarduraaH\\ ## Small worm (2), Female frog (2), Female turtle (2) ##\\ \EN{}shilii gaNDuupadii bhekii varshhaabhvii kamaThii DuliH\\ ## Female sheat fish (1), Cocle (2), Lake or pond (2), Deep lake (1) ##\\ \EN{}madgurasya priyaa shR^iN^gii durnaamaa diirghakoshikaa\\ \EN{}jalaashayaa jalaadhaaraastatraagaadhajalo hradaH\\ ## Trough near a well (2), Well (4) ##\\ \EN{}aahaavastu nipaanaM syaadupakuupajalaashaye\\ \EN{}pu.nsyevaa.andhuH prahiH kuupa udapaanM tu pu.nsi vaa\\ ## Wooden contraption for extracting water from well (1), Facing of well ##\\ \EN{}nemistrikaasya viinaaho mukhabandhanamasya yat.h\\ ## Square or large pond (2), Natural pond (2) ##\\ \EN{}pushhkariNyaaM tu khaataM syaadakhaataM devakhaatakam.h\\ ## Deep pond or tank (5), Basin (2), Large circular reservoir (2) ##\\ \EN{}padmaakarastaDaago.astrii kaasaaraH sarasii saraH\\ \EN{}veshantaH palvalaM chaalpasaro vaapii tu diirghikaa\\ ## Moat or ditch (2), Dike or dam (1), Watering basin around a tree (3), River (16) ##\\ \EN{}kheyaM tu parikhaadhaarastvambhasaaM yatra dhaaraNam.h\\ \EN{}syaadaalavaalamaavaalamaavaapo.atha nadii sarit.h\\ \EN{}taraN^giNii shaivalinii taTinii hraadinii dhunii\\ \EN{}srotasvinii dviipavatii sravantii nimnagaa.apagaa\\ \EN{}kuulaN^kashhaa nirjhariNii rodhovakraa sarasvatii\\ ## River Ganges (8) ##\\ \EN{}gaN^gaa vishhNupadii jahnutanayaa suranimnagaa\\ \EN{}bhaagiirathii tripathagaa trisrotaa bhiishhmasuurapi \\ ## River Yamuna (4), River Narmada (4) ##\\ \EN{}kaalindii suuryatanayaa yamunaa shamanasvasaa\\ \EN{}revaa tu narmadaa somodbhavaa mekalakanyakaa\\ ## River created at the time of Gauri's marriage (2), River brought down by ##kaartaviiryaarjuna##(2) ##\\ \EN{}karatoyaa sadaaniiraa baahudaa saitavaahinii\\ ## River Shatardu (2), River Vipasha (2), River Shona (2), Canal (1) ##\\ \EN{}shatadrustu shutudriH syaadvipaashaa tu vipaaT.h striyaam.h\\ \EN{}shoNo hiraNyavaahaH syaatkulyaa.alpaa kR^itrimaa sarit.h\\ ## List of five rivers, additional list includes:## kaushikii, gaNDakii, charmaNvatii,godaa, veNii ## etc.##\\ ## Mouth of a river (1), Channel or water-course (1) ##\\ \EN{}sharaavatii vetravatii chandrabhaagaa sarasvatii\\ \EN{}kaaverii sarito.anyaashcha sambhedaH sindhusaN^gamaH\\ \EN{}dvayoH praNaalii payasaH padavyaaM trishhu tuuttarau \\ ## Things born in a river ##devikaa## or ##sarayuu##: sample construction ##\\ \EN{}devikaayaaM sarayvaaM cha bhave daavikasaaravau\\ ## Night-blooming lotus: White (2), Red (2) ##\\ \EN{}saugandhikaM tu kalhaaraM hallakaM raktasa.ndhyakam.h\\ ## Water lily (2), Blue (2), White (2), Root (of) lily (1), Pistia Stratiotes (2) ##\\ \EN{}syaadutpalaM kuvalayamatha niilaambujanma cha\\ \EN{}indiivaraM cha niile.asminsite kumudakairave\\ \EN{}shaaluukameshhaaM kandaH syaadvaariparNii tu kumbhikaa\\ ## Aquatic plant, moss (3), Full of lilies (2), Full of lotuses (3) ##\\ \EN{}jalaniilii tu shaivaalaM shaivalo.atha kumudvatii \\ \EN{}kumudinyaaM nalinyaaM tu visiniipadminiimukhaaH\\ ## Lotus (16) ##\\ \EN{}vaa pu.nsi padmaM nalinamaravindaM mahotpalam.h\\ \EN{}sahasrapatraM kamalaM shatapatraM kusheshayam.h\\ \EN{}paN^keruhaM taamarasaM saarasaM sarasiiruham.h\\ \EN{}bisaprasuunaraajiivapushhkaraa.ambhoruhaaNi cha\\ ## Lotus: white (2), red (3), Stalk of water lily (3) ##\\ \EN{}puNDariikaM sitaambhojamatha raktasaroruhe\\ \EN{}raktotpalaM kokanadaM naalo naalamathaa.astriyaam.h\\ ## Lotus fibre (2), Collection of water lilies (1) ##\\ ## The words ##khaNDA## or ##shhaNDa## mean an assemblage in general. ##\\ \EN{}mR^iNaalaM bisamabjaadikadambe khaNDamastriyaam.h\\ ## Parts of water lily: root (2), filament (2), new leaf (2), Lotus seed (2) ##\\ \EN{}karahaaTaH shiphaakandaH kiJNjalkaH kesaro.astriyaam.h\\ \EN{}sa.nvartikaa navadalaM biijakosho varaaTakaH\\ % iti vaarivargaH \stepB \centerline{kaaNDasamaaptiH|} ## All the 10 sections of the first part with main and related words are thus finished. ##\\ \EN{}uktaM svarvyomadikkaaladhiishabdaadi sanaaTyakam.h\\ \EN{}paataalabhoginarakaM vaari chaishhaaM cha saN^gatam.h\\ \EN{}ityamarasi.nhakR^itau naamaliN^gaanushaasane\\ \EN{}svaraadikaaNDaH prathamaH saaN^ga eva samarthitaH\\ \stepA \resetB #endindian \end{document}