#include=amarfront.itx \obeylines %\obeyspaces %\obeyspaceslines #indian % for multicolumn % ## \centerline{\titled } ## % \begin{multicols}{5} % %Typed by Avinash Sathaye %Wed Aug 21 16:17:39 EDT 1996 ## \centerline{Amarakosha complete} ## \stepA \centerline{shriiH||} \centerline{naamaliN^gaanushaasanaM naama amarakoshhaH |} \centerline{prathamaM kaaNDam.h|} \centerline{maN^galaacharaNam.h|} % (1\.0\.1)\EN{}yasya GYaanadayaasi.ndhoragaadhasyaanaghaa guNaaH \\ % maN^galaacharaNam.h || (1\.0\.2)\EN{}sevyataamaxayo dhiiraaH sa shriye chaamR^itaaya cha \\ \centerline{prastaavanaa|} (1\.0\.3)\EN{}samaahR^ityaanyatantraaNi sa.nxiptaiH pratisa.nskR^itaiH\\ %chikiirshhatapratiGYaa | (1\.0\.4)\EN{}sa.npuurNamuchyate vargairnaamaliN^gaanushaasanam.h\\ \centerline{paribhaashhaa|} (1\.0\.5)\EN{}praayasho ruupabhedena saahacharyaachcha kutrachit.h \\ %paribhaashhaa | (1\.0\.6)\EN{}striipu.nnapu.nsakaM GYeyaM tadvisheshhavidheH kvachit.h \\ (1\.0\.7)\EN{}bhedaakhyaanaaya na dvandvo naikasheshho na sa.nkaraH \\ (1\.0\.8)\EN{}kR^ito.atra bhinnaliN^gaanaamanuktaanaaM kramaadR^ite\\ (1\.0\.9)\EN{}triliN^gyaaM trishhviti padaM mithune tu dvayoriti\\ (1\.0\.10)\EN{}nishhiddhaliN^gaM sheshhaarthaM tvantaathaadi na puurvabhaak.h\\ \stepB \centerline{svargavargaH|} ##Heaven 9##\\ (1\.1\.11)\EN{}svaravyayaM svarganaakatridivatridashaalayaaH\\ % atha svargavargaH | (1\.1\.12)\EN{}suraloko dyodivau dve striyaaM kliibe trivishhTapam.h\\ ##Deities 26##\\ (1\.1\.13)\EN{}amaraa nirjaraa devaastridashaa vibudhaaH suraaH\\ (1\.1\.14)\EN{}suparvaaNaH sumanasastridiveshaa divaukasaH\\ (1\.1\.15)\EN{}aaditeyaa divishhado lekhaa aditinandanaaH\\ (1\.1\.16)\EN{}aadityaa R^ibhavo.asvapnaa amartyaa amR^itaandhasaH\\ (1\.1\.17)\EN{}barhirmukhaaH R^itubhujo giirvaaNaa daanavaarayaH\\ (1\.1\.18)\EN{}vR^indaarakaa daivataani pu.nsi vaa devataaH striyaam.h\\ ##Some clans of deities ##\\ (1\.1\.19)\EN{}aadityavishvavasavastushhitaabhaasvaraanilaaH\\ (1\.1\.20)\EN{}mahaaraajikasaadhyaashcha rudraashcha gaNadevataaH\\ ##Some demigods ##\\ (1\.1\.21)\EN{}vidyaadharaapsaroyaxaraxogandharvaki.nnaraaH\\ (1\.1\.22)\EN{}pishaacho guhyakaH siddho bhuuto.amii devayonayaH\\ ##Antigods or titans 10##\\ (1\.1\.23)\EN{}asuraa daityadaiteyadanujendraaridaanavaaH\\ (1\.1\.24)\EN{}shukrashishhyaa ditisutaaH puurvadevaaH suradvishhaH\\ ##Jina or Buddha 18##\\ (1\.1\.25)\EN{}sarvaGYaH sugataH buddho dharmaraajastathaagataH\\ (1\.1\.26)\EN{}samantabhadro bhagavaanmaarajillokajijjinaH\\ (1\.1\.27)\EN{}shhaDabhiGYo dashabalo.advayavaadii vinaayakaH\\ (1\.1\.28)\EN{}muniindraH shriighanaH shaastaa muniH shaakyamunistu yaH\\ ##Gautama Buddha 7##\\ (1\.1\.29)\EN{}sa shaakyasi.nhaH sarvaarthasiddhaH shauddhodanishcha saH\\ (1\.1\.30)\EN{}gautamashchaarkabandhushcha maayaadeviisutashcha saH\\ ## Brahma 29 ## \\ (1\.1\.31)\EN{}brahmaatmabhuuH surajyeshhThaH parameshhThii pitaamahaH\\ (1\.1\.32)\EN{}hiraNyagarbho lokeshaH svaya.nbhuushchaturaananaH\\ (1\.1\.33)\EN{}dhaataabjayonirdruhiNo viriJNchiH kamalaasanaH\\ (1\.1\.34)\EN{}srashhTaa prajaapatirvedhaa vidhaataa vishvasR^igvidhiH\\ (1\.1\.35)\EN{}naabhijanmaaNDajaH puurvo nidhanaH kamalodbhavaH\\ (1\.1\.36)\EN{}sadaanando rajomuurtiH satyako ha.nsavaahanaH\\ ## Vishnu 46 ## \\ (1\.1\.37)\EN{}vishhNurnaaraayaNaH kR^ishhNo vaikuNTho vishhTarashravaaH\\ (1\.1\.38)\EN{}daamodaro hR^ishhiikeshaH keshavo maadhavaH svabhuuH\\ (1\.1\.39)\EN{}daityaariH puNDariikaaxo govindo garuDadhvajaH\\ (1\.1\.40)\EN{}piitaambaro.achyutaH shaarN^gii vishhvakseno janaardanaH\\ (1\.1\.41)\EN{}upendra indraavarajashchakrapaaNishchaturbhujaH\\ (1\.1\.42)\EN{}padmanaabho madhuripurvaasudevastrivikramaH\\ (1\.1\.43)\EN{}devakiinandanaH shauriH shriipatiH purushhottamaH\\ (1\.1\.44)\EN{}vanamaalii balidhva.nsii ka.nsaaraatiradhoxajaH\\ (1\.1\.45)\EN{}vishvambharaH kaiTabhajidvidhuH shriivatsalaaJNchhanaH\\ (1\.1\.46)\EN{}puraaNapurushho yaGYapurushho narakaantakaH\\ (1\.1\.47)\EN{}jalashaayii vishvaruupo mukundo muramardanaH\\ ## Vasudeva: Krishna's Father 2 ## \\ (1\.1\.48)\EN{}vasudevo.asya janakaH sa evaanakadundubhiH\\ ## Balarama 17 ## \\ (1\.1\.49)\EN{}balabhadraH pralambaghno baladevo.achyutaagrajaH\\ (1\.1\.50)\EN{}revatiiramaNo raamaH kaamapaalo halaayudhaH\\ (1\.1\.51)\EN{}niilaambaro rauhiNeyastaalaaN^ko musalii halii\\ (1\.1\.52)\EN{}sa.nkarshhaNaH siirapaaNiH kaalindiibhedano balaH\\ ## Kamadeva: Eros 19 ## \\ (1\.1\.53)\EN{}madano manmatho maaraH pradyumno miinaketanaH\\ (1\.1\.54)\EN{}ka.ndarpo darpako.anaN^gaH kaamaH paJNchasharaH smaraH\\ (1\.1\.55)\EN{}shambaraarirmanasijaH kusumeshhurananyajaH\\ (1\.1\.56)\EN{}pushhpadhanvaa ratipatirmakaradhvaja aatmabhuuH\\ ## Five floral Arrows of Kamadeva ##\\ (1\.1\.57)\EN{}aravindamashokaM cha chuutaM cha navamallikaa\\ (1\.1\.58)\EN{}niilotpalaM cha paJNchaite paJNchabaaNasya saayakaaH\\ ## Five physical arrows of Kamadeva ## \\ (1\.1\.59)\EN{}unmaadanastaapanashcha shoshhaNaH stambhanastathaa\\ (1\.1\.60)\EN{}sa.nmohanashcha kaamashcha paJNcha baaNaaH prakiirtitaaH\\ ## Son of kamadeva 4 ## \\ (1\.1\.61)\EN{}brahmasuurvishvaketuH syaadaniruddha ushhaapatiH\\ ## Laxmi 14 ## \\ (1\.1\.62)\EN{}laxmiiH padmaalayaa padmaa kamalaa shriirharipriyaa\\ (1\.1\.63)\EN{}indiraa lokamaataa maa xiirodatanayaa ramaa\\ (1\.1\.64)\EN{}bhaargavii lokajananii xiirasaagarakanyakaa\\ ## Krishna's equipment: conch, discus, mace, sword,jewel ## \\ (1\.1\.65)\EN{}shaN^kho laxmiipateH paaJNchajanyashchakraM sudarshanaH\\ (1\.1\.66)\EN{}kaumodakii gadaa khaDgo nandakaH kaustubho maNiH\\ ## Krishna's bow, mark, horses(4) ## \\ (1\.1\.67)\EN{}chaapaH shaarN^gaM muraarestu shriivatso laaJNchhanaM smR^itam.h\\ (1\.1\.68)\EN{}ashvaashcha shaivyasugriivameghapushhpabalaahakaaH\\ ## Krishna's charioteer, minister, younger brother ## \\ (1\.1\.69)\EN{}saarathirdaaruko mantrii hyuddhavashchaanujo gadaH\\ ## Garuda: Krishna's vehicle 9 ## \\ (1\.1\.70)\EN{}garutmaangaruDastaarxyo vainateyaH khageshvaraH\\ (1\.1\.71)\EN{}naagaantako vishhNurathaH suparNaH pannagaashanaH\\ ## Shiva 52 ## \\ (1\.1\.72)\EN{}shambhuriishaH pashupatiH shivaH shuulii maheshvaraH \\ (1\.1\.73)\EN{}{ii}shvaraH sharva {ii}shaanaH sha.nkarashchandrashekharaH\\ (1\.1\.74)\EN{}bhuuteshaH khaNDaparashurgiriisho girisho mR^iDaH\\ (1\.1\.75)\EN{}mR^ityuJNjayaH kR^ittivaasaaH pinaakii pramathaadhipaH\\ (1\.1\.76)\EN{}ugraH kapardii shriikaNThaH shitikaNThaH kapaalabhR^it.h\\ (1\.1\.77)\EN{}vaamadevo mahaadevo viruupaaxastrilochanaH\\ (1\.1\.78)\EN{}kR^ishaanuretaaH sarvaGYo dhuurjaTirniilalohitaH\\ (1\.1\.79)\EN{}haraH smaraharo bhargastryambakastripuraantakaH\\ (1\.1\.80)\EN{}gaN^gaadharo.andhakaripuH kratudhva.nsii vR^ishhadhvajaH\\ (1\.1\.81)\EN{}vyomakesho bhavo bhiimaH sthaaNuu rudra umaapatiH\\ (1\.1\.82)\EN{}ahirbudhnyo.ashhTamuurtishcha gajaarishcha mahaanaTaH\\ ## Shiva's braided hair, bow, attendants, divine mothers ## \\ (1\.1\.83)\EN{}kapardo.asya jaTaajuuTaH pinaako.ajagavaM dhanuH\\ (1\.1\.84)\EN{}pramathaa: syuH paarishhadaa braahmiityaadyaastu maataraH\\ ## Shiva's powers/glory 3 ## \\ (1\.1\.85)\EN{}vibhuutirbhuutiraishvaryamaNimaadikamashhTadhaa\\ ## Eight Yogic achievements granted by Shiva ## \\ (1\.1\.86)\EN{}aNimaa mahimaa chaiva garimaa laghimaa tathaa\\ (1\.1\.87)\EN{}praaptiH praakaamyamiishitvaM vashitvaM chaashhTa siddhayaH\\ ## Shiva's wife Parvati 23 ## \\ (1\.1\.88)\EN{}umaa kaatyaayanii gaurii kaalii haimavatiishvarii\\ (1\.1\.89)\EN{}shivaa bhavaanii rudraaNii sharvaaNii sarvamaN^galaa\\ (1\.1\.90)\EN{}aparNaa paarvatii durgaa mR^iDaanii chaNDikaambikaa\\ (1\.1\.91)\EN{}aaryaa daaxaayaNii chaiva girijaa menakaatmajaa\\ (1\.1\.92)\EN{}karmamoTii tu chaamuNDaa charmamuNDaa tu charchikaa\\ ## Shiva's son Ganapati 8 ## \\ (1\.1\.93)\EN{}vinaayako vighnaraajadvaimaaturagaNaadhipaaH\\ (1\.1\.94)\EN{}apyekadantaherambalambodaragajaananaaH\\ ## Shiva's son Kartikeya 17 ## \\ (1\.1\.95)\EN{}kaartikeyo mahaasenaH sharajanmaa shhaDaananaH\\ (1\.1\.96)\EN{}paarvatiinandanaH skandaH senaaniiragnibhuurguhaH\\ (1\.1\.97)\EN{}baahuleyastaarakajidvishaakhaH shikhivaahanaH\\ (1\.1\.98)\EN{}shhaaNmaaturaH shaktidharaH kumaaraH krauJNchadaaraNaH\\ ## Shiva's vehicle: Nandi Bull 6 ## \\ (1\.1\.99)\EN{}shR^iN^gii bhR^iN^gii riTistuNDii nandiko nandikeshvaraH\\ ## Indra 35 ## \\ (1\.1\.100)\EN{}indro marutvaanmaghavaa biDaujaaH paakashaasanaH\\ (1\.1\.101)\EN{}vR^IddhashravaaH sunaasiiraH puruhuutaH purandaraH\\ (1\.1\.102)\EN{}jishhNurlekharshhabhaH shakraH shatamanyurdivaspatiH\\ (1\.1\.103)\EN{}sutraamaa gotrabhidvajrii vaasavo vR^itrahaa vR^ishhaa\\ (1\.1\.104)\EN{}baastoshhpatiH surapatirbalaaraatiH shachiipatiH\\ (1\.1\.105)\EN{}jambhabhedii harihayaH svaaraaNnamuchisuudanaH\\ (1\.1\.106)\EN{}sa.nkrandano dushchyavanasturaashhaaNmeghavaahanaH\\ (1\.1\.107)\EN{}aakhaNDalaH sahasraaxa R^ibhuxaastasya tu priyaa\\ ## Indra's wife Shachi 3, city 1 ## \\ (1\.1\.108)\EN{}pulomajaa shachiindraaNii nagarii tvamaraavatii\\ ## Indra's horse, charioteer, son, garden, palace, son(2)## \\ (1\.1\.109)\EN{}haya uchchaiHshravaa suuto maatalirnandanaM vanam.h\\ (1\.1\.110)\EN{}syaatpraasaado vaijayanto jayantaH paakashaasaniH\\ ## Indra's vehicle: elephant (4), thunderbolt (10) ## \\ (1\.1\.111)\EN{}airaavato.abhramaataN^gairaavaNaa.abhramuvallabhaaH\\ (1\.1\.112)\EN{}hraadinii vajramastrii syaat.h kulishaM bhiduraM paviH\\ (1\.1\.113)\EN{}shatakoTiH svaruH shambo dambholirashanirdvayoH\\ ## Airplane (2), divine sages, council (2), nectar (3) ## \\ (1\.1\.114)\EN{}vyomayaanaM vimaano.astrii naaradaadyaaH surarshhayaH\\ (1\.1\.115)\EN{}syaat.h sudharmaa devasabhaa piiyuushhamamR^itaM sudhaa\\ ## Divine river: Milky way (4), Golden mountain Meru (5) ## \\ (1\.1\.116)\EN{}mandaakinii viyadgaN^gaa svarNadii suradiirghikaa\\ (1\.1\.117)\EN{}meruH sumerurhemaadrii ratnasaanuH suraalayaH\\ ## Five divine trees ## \\ (1\.1\.118)\EN{}paJNchaite devataravo mandaaraH paarijaatakaH\\ (1\.1\.119)\EN{}santaanaH kalpavR^ixashcha pu.nsi vaa harichandanam.h\\ ## Sanatkumara (2), divine doctors: ashvins (6), nymphs (2) ## \\ (1\.1\.120)\EN{}sanatkumaaro vaidhaatraH svarvaidyaavashviniisutau\\ (1\.1\.121)\EN{}naasatyaavashvinau dasraavaashvineyau cha taavubhau\\ (1\.1\.122)\EN{}striyaaM bahushhvapsarasaH svarveshyaa urvashiimukhaaH\\ ## Divine musicians (2), Fire (34), Marine fire (3) ## \\ (1\.1\.123)\EN{}haahaa huuhuushchaivamaadyaa gandharvaastridivaukasaam.h\\ (1\.1\.124)\EN{}agnirvaishvaanaro vahnirviitihotro dhanaJNjayaH\\ (1\.1\.125)\EN{}kR^ipiiTayonirjvalano jaatavedaastanuunapaat.h\\ (1\.1\.126)\EN{}barhiH shushhmaa kR^ishhNavartmaa shochishhkesha uparbudhaH\\ (1\.1\.127)\EN{}aashrayaasho bR^ihadbhaanuH kR^ishaanuH paavako.analaH\\ (1\.1\.128)\EN{}rohitaashvo vaayusakhaH shikhaavaanaashushuxaNiH\\ (1\.1\.129)\EN{}hiraNyaretaa hutabhug.h dahano havyavaahanaH\\ (1\.1\.130)\EN{}saptaarchirdamunaaH shukrashchitrabhaanurvibhaavasuH\\ (1\.1\.131)\EN{}shuchirappittamaurvastu vaaDavo vaDavaanalaH\\ ## Flame (5), Spark (2), Burn (2) ## \\ (1\.1\.132)\EN{}vahnerdvayorjvaalakiilaavarchirhetiH shikhaaH striyaam.h\\ (1\.1\.133)\EN{}trishhu sphuliN^go.agnikaNaH sa.ntaapaH sa.njvaraH samau\\ ## Meteor (1), Ash (5), Forest fire (3) ## \\ (1\.1\.134)\EN{}ulkaa syaat.h nirgatajvaalaa bhuutirbhasitabhasmanii\\ (1\.1\.135)\EN{}xaaro raxaa cha daavastu davo vanahutaashanaH\\ ## Yama: god of death (14) ## \\ (1\.1\.136)\EN{}dharmaraajaH pitR^ipatiH samavartii paretaraaT.h\\ (1\.1\.137)\EN{}kR^itaanto yamunaabhraataa shamano yamaraaD.h yamaH\\ (1\.1\.138)\EN{}kaalo daNDadharaH shraaddhadevo vaivasvato.antakaH\\ (1\.1\.139)\EN{}raaxasaH koNapaH kravyaat.h krvyaado.asrapa aasharaH\\ ## Giant, demon (15) ## \\ (1\.1\.140)\EN{}raatriJNcharo raatricharaH karburo nikashhaatmajaH\\ (1\.1\.141)\EN{}yaatudhaanaH puNyajano nai{R^i^^r}to yaaturaxasii\\ ## Varuna: god of the sea (5) ## \\ (1\.1\.142)\EN{}prachetaa varuNaH paashii yaadasaa.npatirappatiH\\ ## Vayu: (god of the) wind (20) ## \\ (1\.1\.143)\EN{}shvasanaH sparshano vaayurmaatarishvaa sadaagatiH\\ (1\.1\.144)\EN{}pR^ishhadashvo gandhavaho gandhavaahaa.anilaa.a.ashugaaH\\ (1\.1\.145)\EN{}samiiramaarutamarut jagatpraaNasamiiraNaaH\\ (1\.1\.146)\EN{}nabhasvadvaatapavanapavamaanaprabhaJNjanaaH\\ ## Whirlwind, storm ## \\ (1\.1\.147)\EN{}prakampano mahaavaato jhaJNjhaavaataH savR^ishhTikaH\\ ## Five bodily winds in Ayurvedic classification, speed (5) ## \\ (1\.1\.148)\EN{}praaNo.apaanaH samaanashchodaanavyaanau cha vaayavaH\\ (1\.1\.149)\EN{}shariirasthaa ime ra.nhastarasii tu rayaH syadaH\\ (1\.1\.150)\EN{}javo.atha shiighraM tvaritaM laghu xipramaraM drutam.h\\ ## Quickly (11) ## \\ (1\.1\.151)\EN{}satvaraM chapalaM tuurNamavilambitamaashu cha\\ ## Eternal (9), Excessive (14) ## \\ (1\.1\.152)\EN{}satate.anaarataa.ashraantasa.ntataavirataanisham.h\\ (1\.1\.153)\EN{}nityaa.anavarataa.ajasramapyathaa.atishayo bharaH\\ (1\.1\.154)\EN{}ativelabhR^ishaa.atyarthaa.atimaatrodgaaDhanirbharam.h\\ (1\.1\.155)\EN{}tiivraikaantanitaantaani gaaDhabaaDhadR^iDhaani cha\\ (1\.1\.156)\EN{}kliibe shiighraa.a.adyasattve syaat.h trishhveshhaaM sattvagaami yat.h\\ ## Kubera: god of wealth (17) ## \\ (1\.1\.157)\EN{}kuberastryambakasakho yaxaraaD.h guhyakeshvaraH\\ (1\.1\.158)\EN{}manushhyadharmaa dhanado raajaraajo dhanaadhipaH\\ (1\.1\.159)\EN{}kinnaresho vaishravaNaH paulastyo naravaahanaH\\ (1\.1\.160)\EN{}yaxaikapiN^gailavilashriidapuNyajaneshvaraaH\\ ## Kubera's garden, son, place, city, attendants (4) ## \\ (1\.1\.161)\EN{}asyodyaanaM chaitrarathaM putrastu nalakuubaraH\\ (1\.1\.162)\EN{}kailaasaH sthaanamalakaa puurvimaanaM tu pushhpakam.h\\ (1\.1\.163)\EN{}syaat.h kinnaraH kimpurushhasturaN^gavadano mayuH\\ ## Treasure (2), the list of nine treasures is below:##\\ (1\.1\.164)\EN{}nidhirnaashevadhirbhedaaH padmashaN^khaa.a.adayo nidheH\\ %iti svargavargaH || (1\.1\.165)\EN{}mahaapadmashcha padmashcha shaN^kho makarakachchhapau \\ (1\.1\.166)\EN{}mukundakundaniilaashcha kharvashcha nidhayo nava \\ \stepB \centerline{vyomavargaH|} ## Sky or atmosphere (26) ## \\ (1\.2\.167)\EN{}dyodivau dve striyaamabhraM vyoma pushhkaramambaram.h\\ %atha vyomavargaH | (1\.2\.168)\EN{}nabho.antarixaM gaganamanantaM suravartma kham.h\\ (1\.2\.169)\EN{}viyad.h vishhNupadaM vaa tu pu.nsyaakaashavihaayasii\\ (1\.2\.170)\EN{}vihaasayo.api naako.api dyurapi syaat.h tadavyam.h\\ (1\.2\.171)\EN{}taaraapatho.antarixaM cha meghaadhvaa cha mahaabilam.h\\ (1\.2\.172)\EN{}vihaayaaH shakune pu.nsi gagane pu.nnapu.nsakam.h\\ %iti vyomavargaH || \stepB \centerline{digvargaH|} ## Directions or quarters (5), four directions or quarters,belonging to a direction ## \\ (1\.3\.173)\EN{}dishastu kakubhaH kaashhThaa aashaashcha haritashcha taaH\\ %atha digvargaH | (1\.3\.174)\EN{}praachyavaachiipratiichyastaaH puurvadaxiNapashchimaaH\\ (1\.3\.175)\EN{}uttaraadigudiichii syaaddishyaM tu trishhu digbhave\\ ## Belonging to respective direction or quarter ## \\ (1\.3\.176)\EN{}avaagbhavamavaachiinamudiichiichiinamudagbhavam.h\\ (1\.3\.177)\EN{}pratyagbhavaM pratiichiinaM praachiinaM praagbhavaM trishhu\\ ## Respective lords of the eight directions ## \\ (1\.3\.178)\EN{}indro vahniH pitR^ipatirnai{R^i^^r}to varuNo marut.h\\ (1\.3\.179)\EN{}kubera {ii}shaH patayaH puurvaa.a.adiinaaM dishaaM kramaat.h\\ ## Respective planets associated to the eight directions ## \\ (1\.3\.180)\EN{}raviH shukro mahiisuunuH svarbhaanurbhaanujo vidhuH\\ (1\.3\.181)\EN{}budho bR^ihaspatishcheti dishaaM chaiva tathaa grahaaH\\ ## Respective elephants associated to the eight directions ## \\ (1\.3\.182)\EN{}airaavataH puNDariiko vaamanaH kumudo.aJNjanaH\\ (1\.3\.183)\EN{}pushhpadantaH saarvabhaumaH supratiikashcha diggajaaH\\ ## Respective wives of the elephants ## \\ (1\.3\.184)\EN{}kariNyo.abhramukapilaapiN^galaa.anupamaaH kramaat.h\\ (1\.3\.185)\EN{}taamrakarNii shubhradantii chaa.aN^ganaa chaa.aJNjanaavatii\\ ## Sector between directions (2), Inner space (2), Horizon (2) ## \\ (1\.3\.186)\EN{}kliibaa.avyayaM tvapadishaM dishormadhye vidik.h striyaam.h\\ (1\.3\.187)\EN{}abhyantaraM tvantaraalaM chakravaalaM tu maNDalam.h\\ ## Cloud (15), line of clouds (2),Belonging to clouds ## \\ (1\.3\.188)\EN{}abhraM megho vaarivaahaH stanayitnurbalaahakaH\\ (1\.3\.189)\EN{}dhaaraadharo jaladharastaDitvaan.h vaarido.ambubhR^it.h\\ (1\.3\.190)\EN{}ghanajiimuutamudirajalamugdhuumayonayaH\\ (1\.3\.191)\EN{}kaadambinii meghamaalaa trishhu meghabhave.abhriyam.h\\ ## Thundering (3), Lightening (10), Thunderclap (2), Lightening flash (2) ## \\ (1\.3\.192)\EN{}stanitaM garjitam meghanirghoshhe rasitaa.adi cha\\ (1\.3\.193)\EN{}shampaa shatahradaahraadinyairaavatyaH xaNaprabhaa\\ (1\.3\.194)\EN{}taDitsaudaaminii vidyuchchJNchalaa chapalaa api\\ (1\.3\.195)\EN{}sphuurjathurvajranirghoshho meghajyotirira.nmadaH\\ ## Rainbow (3), ## \\ (1\.3\.196)\EN{}indraayudhaM shakradhanustadeva R^ijurohitam.h\\ ## Rain (2), Drought (2), Continuous rain (2), Droplets ## \\ (1\.3\.197)\EN{}vR^ishhTivarshhaM tadvighaate.avagraahaa.avagrahau samau\\ (1\.3\.198)\EN{}dhaaraasampaata aasaaraH shiikarombukaNaaH smR^itaaH\\ ## Hail (2), Cloudy day ## \\ (1\.3\.199)\EN{}varshhopalastu karakaa meghachchhanne.ahni durdinam.h\\ ## Covering (8) ## \\ (1\.3\.200)\EN{}antardhaa vyavadhaa pu.nsi tvantardhirapavaaraNam.h\\ (1\.3\.201)\EN{}apidhaanatirodhaanapidhaanaa.a.achchhaadanaani cha\\ ## Moon (20) ## \\ (1\.3\.202)\EN{}himaa.nshushchandramaashchandra induH kumudabaandhavaH\\ (1\.3\.203)\EN{}vidhuH sudhaa.nshuH shubhraa.nshuroshhadhiisho nishaapatiH\\ (1\.3\.204)\EN{}abjo jaivaatR^ikaH somo glaurmR^igaaN^kaH kalaanidhiH\\ (1\.3\.205)\EN{}dvijaraajaH shashadharo naxatreshaH xapaakaraH\\ ## Moon's sixteenth part, Full moon (2) ## \\ (1\.3\.206)\EN{}kalaa tu shhoDasho bhaago bimbo.astrii maNDalaM trishhu\\ ## Piece, part (4), Half ## \\ (1\.3\.207)\EN{}bhittaM shakalakhaNDe vaa pu.nsyardho.ardhaM same.nshake\\ ## Moonlight (3), Purity or brightness (2) ## \\ (1\.3\.208)\EN{}chandrikaa kaumudii jyotsnaa prasaadstu prasannataa\\ ## Mark or spot (6) ## \\ (1\.3\.209)\EN{}kalaN^kaaN^kau laaJNchhanaM cha chihnaM laxma cha laxaNam.h\\ ## Exquisite beauty, Splendour (4) ## \\ (1\.3\.210)\EN{}sushhamaa paramaa shobhaa shobhaa kaantirdyutishchchhaviH\\ ## Snow or frost (7), Snowdrift, accumulated snow (2) ## \\ (1\.3\.211)\EN{}avashyaayastu niihaarastushhaarastuhinaM himam.h\\ (1\.3\.212)\EN{}praaleyaM mihikaa chaa.atha himaanii himasa.nhatiH\\ ## Coldness, Cold (7) ## \\ (1\.3\.213)\EN{}shiitaM guNe tadvadarthaaH sushhiimaH shishiro jaDaH\\ (1\.3\.214)\EN{}tushhaaraH shiitalaH shiito himaH saptaa.anyaliN^gakaaH\\ ## Dhruva (2), Agastya (3), Agastya's wife (also star names) ## \\ (1\.3\.215)\EN{}dhruva auttaanapaadiH syaat.h agastyaH kumbhasambhavaH\\ (1\.3\.216)\EN{}maitraavaruNirasyaiva lopaamudraa sadharmiNii\\ ## Star or asterism (6), Names of the 27 constellations and their parts ## \\ (1\.3\.217)\EN{}naxatramR^ixaM bhaM taaraa taarakaa.apyuDu vaa striyaam.h\\ (1\.3\.218)\EN{}daaxaayiNyo.ashviniityaaditaaraa ashvayugashvinii\\ (1\.3\.219)\EN{}raadhaavishaakhaa pushhye tu sidhyatishhyau shravishhThayaa\\ (1\.3\.220)\EN{}samaa dhanishhThaaH syuH proshhThapadaa bhaadrapadaaH striyaH\\ (1\.3\.221)\EN{}mR^igashiirshhaM mR^igashirastasminnevaa.a.agrahaayaNii\\ (1\.3\.222)\EN{}ilvalaastachchhirodeshe taarakaa nivasanti yaaH\\ ## Planet Jupiter (9) ## \\ (1\.3\.223)\EN{}bR^ihaspatiH suraachaaryo giishhpatirdhishhaNo guruH\\ (1\.3\.224)\EN{}jiiva aaN^giraso vaachaspatishchitrashikhaNDijaH\\ ## Planet Venus (6) ## \\ (1\.3\.225)\EN{}shukro daityaguruH kaavya ushanaa bhaargavaH kaviH\\ ## Planet Mars (5), Planet Mercury (3) ## \\ (1\.3\.226)\EN{}aN^gaarakaH kujo bhaumo lohitaaN^go mahiisutaH\\ (1\.3\.227)\EN{}rauhiNeyo budhaH saumyaH samau saurishanaishvarau\\ ## Rahu or the ascending node (5) ## \\ (1\.3\.228)\EN{}tamastu raahuH svarbhaanuH sai.nhikeyo vidhuntudaH\\ ## Ursa major ## \\ (1\.3\.229)\EN{}saptarshhayo mariichyatrimukhaashchitrashikhaNDinaH\\ ## Rising of the Zodiac signs(Lagna), The zodiac ## \\ (1\.3\.230)\EN{}raashiinaamudayo lagnaM te tu meshhavR^ishhaadayaH\\ ## Sun (54) ## \\ (1\.3\.231)\EN{}suurasuuryaaryamaadityadvaadashaatmadivaakaraaH\\ (1\.3\.232)\EN{}bhaaskaraahaskarabradhnaprabhaakaravibhaakaraaH\\ (1\.3\.233)\EN{}bhaasvadvivasvatsaptaashvaharidashvoshhNarashmayaH\\ (1\.3\.234)\EN{}vikartanaarkamaartaNDamihiraaruNapuushhaNaH\\ (1\.3\.235)\EN{}dyumaNistaraNirmitrashchitrabhaanurvirochanaH \\ (1\.3\.236)\EN{}vibhaavasurgrahapatistvishhaa.npatiraharpatiH\\ (1\.3\.237)\EN{}bhaanurha.nsaH sahasraa.nshustapanaH savitaa raviH\\ (1\.3\.238)\EN{}padmaaxastejasaa.nraashishchhaayaanaathastamisrahaa\\ (1\.3\.239)\EN{}karmasaaxii jagachchaxurlokabandhustrayiitanuH\\ (1\.3\.240)\EN{}pradyotano dinamaNiH khadyoto lokabaandhavaH\\ (1\.3\.241)\EN{}ino bhago bhaamanidhishchaa.n.ashumaalyaJNjiniipatiH\\ ## Sun's three attendants, Sun's son (5), Halo (4) ## \\ (1\.3\.242)\EN{}maaTharaH piN^galo daNDashchaNDaa.nshoH paripaarshvakaaH\\ (1\.3\.243)\EN{}suurasuuto.aruNo.anuuruH kaashyapirgaruDaagrajaH\\ (1\.3\.244)\EN{}pariveshhastuparidhirupasuuryakamaNDale\\ ## Ray (11), Light or brightness (11), Sunlight (3) ## \\ (1\.3\.245)\EN{}kiraNosramayuukhaa.n.ashugabhastighR^iNirashmayaH\\ (1\.3\.246)\EN{}bhaanuH karo mariichiH striipu.nsayordiidhitiH striyaam.h\\ (1\.3\.247)\EN{}syuH prabhaarugruchistviDbhaabhaashchhavidyutidiiptayaH\\ (1\.3\.248)\EN{}rochiH shochirubhe kliibe prakaasho dyota aatapaH\\ ## Lukewarm (4), Very hot (4), Mirage (2) ## \\ (1\.3\.249)\EN{}koshhNaM kavoshhNaM mandoshhNaM kadushhNaM trishhu tadvati\\ (1\.3\.250)\EN{}tigmaM tiixNaM kharaM tadvanmR^igatR^ishhNaa mariichikaa\\ %iti digvargaH || \stepB \centerline{kaalavargaH|} ## Time (4), First (lunar calendar) day (2), Lunar day ## \\ (1\.4\.251)\EN{}kaalo dishhTo.apyanehaapi samayo.apyatha paxatiH\\ % atha kaalavargaH ## Day (5), Morning (9), Evening (4) ## \\ (1\.4\.252)\EN{}pratipad.h dve ime striitve tadaa.a.adyaastithayo dvayoH\\ (1\.4\.253)\EN{}ghasro dinaa.ahanii vaa tu kliibe divasavaasarau\\ (1\.4\.254)\EN{}pratyuushho.aharmukhaM kalyamushhaHpratyushhasii api\\ (1\.4\.255)\EN{}vyushhTaM vibhaataM dve kliibe pu.nsi gosarga ishhyate\\ (1\.4\.256)\EN{}prabhaataM cha dinaante tu saayaM sa.ndhyaa pitR^iprasuuH\\ ## Three parts of the day, Night (12) ## \\ (1\.4\.257)\EN{}praahNaaparaahNamadhyaahnastrisa.ndhyamatha sharvarii\\ (1\.4\.258)\EN{}nishaa nishiithinii raatristriyaamaa xaNadaa xapaa\\ (1\.4\.259)\EN{}vibhaavarii tamasvinyau rajanii yaaminii tamii\\ ## Dark night, Moonlit night ## \\ (1\.4\.260)\EN{}tamisraa taamasii raatrirjyautsnii chandrikayaa.anvitaa\\ ## Night together with adjoining days ## \\ (1\.4\.261)\EN{}aagaamivartamaanaarhayuktaayaaM nishi paxiNii\\ ## Collection of nights, Late evening (2) ## \\ (1\.4\.262)\EN{}gaNaraatraM nishaa bahvyaH pradoshho rajaniimukham.h\\ ## Midnight (2), A period of 3 hours (2) ## \\ (1\.4\.263)\EN{}ardharaatranishiithau dvau dvau yaamapraharau samau\\ ## Join of fortnights, Last days of fortnights (20) ## \\ (1\.4\.264)\EN{}sa parvasa.ndhiH pratipatpaJNchadashyoryadantaram.h\\ ## Full moon day (2) ## \\ (1\.4\.265)\EN{}paxaantau paJNchadashyau dve paurNamaasii tu paurNimaa\\ ## Night of the almost full moon, Night of the really full moon ## \\ (1\.4\.266)\EN{}kalaahiine saa.anumatiH puurNe raakaa nishaakare\\ ## New moon day (4) ## \\ (1\.4\.267)\EN{}amaavaasyaa tvamaavasyaa darshaH suuryendusa.ngamaH\\ ## Night mostly wihout moon, Night without any moon ## \\ (1\.4\.268)\EN{}saa dR^ishhTenduH siniivaalii saa nashhTendukalaa kuhuuH\\ ## Eclipse, Eclipsed Sun or Moon ## \\ (1\.4\.269)\EN{}uparaago graho raahugraste tvindau cha puushhNi cha\\ (1\.4\.270)\EN{}sopaplavoparaktau dvau agnyutpaata upaahitaH\\ ## Sun and Moon ## \\ (1\.4\.271)\EN{}ekayoktyaa pushhpavantau divaakaranishaakarau\\ ## Nimesha: Time needed for flickering of an eye ## \\ ## 18 Nimesha = Kashtha, 30 Kashtha = Kala ## \\ (1\.4\.272)\EN{}ashhTaadasha nimeshhaastu kaashhTaa triMshat.h tu taaH kalaa\\ ## 30 Kala = Kshana, 12 Kshana = Muhurta ## \\ (1\.4\.273)\EN{}taastu triMshat.h xaNaste tu muhuurto dvaadashaa.astriyaam.h\\ ## 30 Muhurta = (Full) day (24 Hours), 15 Days = Paksha (fortnight) ## \\ (1\.4\.274)\EN{}te tu triMshadahoraatraH paxaste dashapaJNcha cha\\ ## First and second fortnight, 2 fortnights = (Lunar) Month ## \\ (1\.4\.275)\EN{}paxau puurvaa.aparau shuklakR^ishhNau maasastu taavubhau\\ ## Two months = Ritu (season), 3 Ritus = Ayana (Semester) ## \\ (1\.4\.276)\EN{}dvau dvau maargaadi maasau syaadR^itustairayanaM tribhiH\\ ## 2 Ayana = Year, Equinox ## \\ (1\.4\.277)\EN{}ayane dve gatirudagdaxiNaa.arkasya vatsaraH\\ (1\.4\.278)\EN{}samaraatridive kaale vishhuvadvishhuvaM cha tat.h\\ ## Constellation names determine names for Full moon days and their months ## \\ ## For example, Pushya constellation names Paushi full moon night and Pausha month. ## \\ (1\.4\.279)\EN{}pushhpayuktaa paurNamaasii paushhii maase tu yatra saa\\ (1\.4\.280)\EN{}naamnaa sa paushho maaghaa.a.adyaashchaivamekaadashaa.apare\\ ## Margashirsha (9 th month) (4), Pausha (10 th) (3) ## \\ (1\.4\.281)\EN{}maargashiirshhe sahaa maarga aagrahaayaNikashcha saH\\ (1\.4\.282)\EN{}paushhe taishhasahasyau dvau tapaa maaghe.atha phaalgune\\ ## Magha (11 th) (2) Falguna (12 th) (3), Chaitra (1 st ) (3) ## \\ (1\.4\.283)\EN{}syaattapasyaH phaalgunikaH syaachchaitre chaitriko madhuH\\ ## Vaishakh (2 nd ) (3), Jyeshtha (3 rd ) (2) ## \\ (1\.4\.284)\EN{}vaishaakhe maadhavo raadho jyeshhThe shukraH shuchistvayam.h\\ ## Ashadha (4 th) (2), Shravana (5 th) (3) ## \\ (1\.4\.285)\EN{}aashhaaDhe shraavaNe tu syaannabhaaH shraavaNikashcha saH\\ ## Bhadrapada (6 th) (4), Ashvin (7 th) (3)## \\ (1\.4\.286)\EN{}syurnabhasyapraushhThapadabhaadrabhaadrapadaaH samaaH\\ (1\.4\.287)\EN{}syaadaashvina ishho.apyaashvayujo.api syaattukaartike\\ ## Kartika (8 th) (4), Fall (Months 9-10), Winter (Months 11-12) ## \\ (1\.4\.288)\EN{}baahulorjau kaartikiko hemantaH shishiro.astriyaam.h\\ ## Spring (Months 1-2) (3), Summer (Months 3-4) (7) ## \\ (1\.4\.289)\EN{}vasante pushhpasamayaH surabhirgriishhma uushhmakaH\\ (1\.4\.290)\EN{}nidaagha ushhNopagama ushhNa uushhmaagamastapaH\\ ## Monsoon (Months 5-6) (2), Autumn (Months 7-8) ## \\ (1\.4\.291)\EN{}striyaaM praavR^iT.h striyaaM bhuumni varshhaa atha sharatstriyaam.h\\ ## Season, Year (6) ## \\ (1\.4\.292)\EN{}shhaDamii R^itavaH pu.nsi maargaadiinaaM yugaiH kramaat.h\\ (1\.4\.293)\EN{}sa.nvatsaro vatsaro.abdo haayano.astrii sharatsamaaH\\ ## Human Month = Ancestral day, Human year = Divine day ## \\ (1\.4\.294)\EN{}maasena syaadahoraatraH paitro varshheNa daivataH\\ ## Human Yuga quartet = Divine Yuga, Divine 2000 Yuga = Brahma's day = Human kalpa ## \\ (1\.4\.295)\EN{}daive yugasahasre dve braahmaH kalpau tu tau nR^iNaam.h\\ ## Manvantara = 71 Divine yuga ## \\ (1\.4\.296)\EN{}manvantaraM tu divyaanaaM yugaanaamekasaptatiH\\ ## Destruction of world (between epochs) (5) ## \\ (1\.4\.297)\EN{}sa.nvartaH pralayaH kalpaH xayaH kalpaanta ityapi\\ ## Sin (12), Virtue or merit (5) ## \\ (1\.4\.298)\EN{}astrii paN^kaM pumaanpaapmaa paapaM kilbishhakalmashham.h\\ (1\.4\.299)\EN{}kalushhaM vR^ijinaino.aghama.nho duritadushhkR^itam.h\\ (1\.4\.300)\EN{}syaaddharmamastriyaaM puNyashreyasii sukR^itaM vR^ishhaH\\ ## Joy or happiness (12), Prosperity, blessing (12) ## \\ (1\.4\.301)\EN{}mutpriitiH pramado harshhaH pramodaa.a.amodasammadaaH\\ (1\.4\.302)\EN{}syaadaanandathuraanandaH sharmashaatasukhaani cha\\ (1\.4\.303)\EN{}shvaH shreyasaM shivaM bhadraM kalyaaNaM maN^galaM shubham.h\\ (1\.4\.304)\EN{}bhaavukaM bhavikaM bhavyaM kushalaM xemamastriyaam.h\\ (1\.4\.305)\EN{}shastaM chaa.atha trishhu dravye paapaM puNyaM sukhaadi cha\\ ## Excellent! (5), Good luck ## \\ (1\.4\.306)\EN{}matallikaa macharchikaa prakaaNDamuddhatallajau\\ (1\.4\.307)\EN{}prashastavaachakaanyamuunyayaH shubhaa.a.avaho vidhiH\\ ## Destiny or luck (6), Cause (3), Root cause ## \\ (1\.4\.308)\EN{}daivaM dishhTaM bhaagadheyaM bhaagyaM strii niyatirvidhiH\\ (1\.4\.309)\EN{}heturnaa kaaraNaM biijaM nidaanaM tvaadikaaraNam.h\\ ## Soul (3), State (of body etc.), Three Qualities (of all things) ## \\ (1\.4\.310)\EN{}xetraGYa aatmaa purushhaH pradhaanaM prakR^itiH striyaam.h\\ (1\.4\.311)\EN{}visheshhaH kaaliko.avasthaa guNaaH sattvaM rajastamaH\\ ## Birth (6), Living being (6) ## \\ (1\.4\.312)\EN{}janurjananajanmaani janirutpattirudbhavaH\\ (1\.4\.313)\EN{}praaNii tu chetano janmii jantujanyushariiriNaH\\ ## Kind or type (3), Individuality, Mind (7) ## \\ (1\.4\.314)\EN{}jaatirjaataM cha saamaanyaM vyaktistu pR^ithagaatmataa\\ (1\.4\.315)\EN{}chittaM tu cheto hR^idayaM svaantaM hR^inmaanasaM manaH\\ %iti kaalavargaH || \stepB \centerline{dhiivargaH|} ## Comprehension, intellect (14)##\\ (1\.5\.316)\EN{}buddhirmaniishhaa dhishhaNaa dhiiH praGYaa shemushhii matiH\\ % atha dhiivargaH | (1\.5\.317)\EN{}prexopalabdhishchitsa.nvitpratipajGYaptichetanaaH\\ ## Retentive intellect (1), Volition (1), Attention (3) ##\\ (1\.5\.318)\EN{}dhiirdhaaraNaavatii medhaa sa.nkalpaH karma maanasam.h\\ (1\.5\.319)\EN{}avadhaanaM samaadhaanaM praNidhaanam tathaiva cha\\ ## Awareness (2), Reflection (3), Reasoning (3), Doubt (4) ##\\ (1\.5\.320)\EN{}chittaabhogo manaskaarashcharchaa sa.nkhyaa vichaaraNaa\\ (1\.5\.321)\EN{}vimarsho bhaavanaa chaiva vaasanaa cha nigadyate\\ (1\.5\.322)\EN{}adhyaahaarastarka uuho vichikitsaa tu sa.nshayaH\\ (1\.5\.323)\EN{}sa.ndehadvaaparau chaatha samau nirNayanishchayau\\ ## Heresy or atheism (2), Malice (2), Conclusion or theorem (2), Delusion (3)##\\ (1\.5\.324)\EN{}mithyaadR^ishhTirnaastikataa vyaapaado drohachintanam.h\\ (1\.5\.325)\EN{}samau siddhaantaraaddhaantau bhraantirmithyaamatirbhramaH\\ ## Agreement (10) ##\\ (1\.5\.326)\EN{}sa.nvidaaguuH pratiGYaanaM niyamaashravasa.nshravaaH\\ (1\.5\.327)\EN{}aN^giikaaraabhyupagamapratishravasamaadhayaH\\ ## Spiritual knowledge (1), Worldly or profane knowledge (1) ##\\ (1\.5\.328)\EN{}moxe dhiirGYaanamanyatra viGYaanaM shilpashaastrayoH\\ ##Salvation or liberation (8), Spiritual ignorance (4) ##\\ (1\.5\.329)\EN{}muktiH kaivalyanirvaaNashreyoniHshreyasaamR^itam.h\\ (1\.5\.330)\EN{}moxo.apavargo.athaaGYaanamavidyaa.ahaMmatiH striyaam.h\\ ## (Listed) five sense objects (3), Sense organs (3), Intellectual organ (1)##\\ (1\.5\.331)\EN{}ruupaM shabdo gandharasasparshaashcha vishhayaa amii\\ (1\.5\.332)\EN{}gocharaa indriyaarthaashcha hR^ishhiikaM vishhayiindriyam.h\\ (1\.5\.333)\EN{}karmendriyaM tu paayvaadi manonetraadi dhiindriyam.h\\ ## Astringent (2), Sweet (1), Salty (1) ##\\ (1\.5\.334)\EN{}tuvarastu kashhaayo.astrii madhuro lavaNaH kaTuH\\ ## Pungent (hot) (1), Sour (1), Tastes (all six) (1) ##\\ (1\.5\.335)\EN{}tikto.amlashcha rasaaH pu.nsi tadvatsu shhaDamii trishhu\\ ## Aroma (1), Extremely pleasant smell (1), Permeating smell (2) ##\\ (1\.5\.336)\EN{}vimardotthe parimalo gandhe janamanohare\\ (1\.5\.337)\EN{}aamodaH so.atinirhaarii vaachyaliN^gatvamaaguNaat.h\\ (1\.5\.338)\EN{}samaakarshhii tu nirhaarii surabhirghraaNatarpaNaH\\ ## Aromatics (4), Breath-freshner (2), Foul smelling (2), Rotten (1) ##\\ (1\.5\.339)\EN{}ishhTagandhaH sugandhiH syaadaamodii mukhavaasanaH\\ (1\.5\.340)\EN{}puutigandhastu durgandho visraM syaadaamagandhi yat.h\\ ## White (16), Grey (off-white) (2), Black or dark blue (7) ##\\ (1\.5\.341)\EN{}shuklashubhrashuchishvetavishadashyetapaaNDaraaH\\ (1\.5\.342)\EN{}avadaataH sito gauro.avalaxo dhavalo.arjunaH\\ (1\.5\.343)\EN{}hariNaH paaNDuraH paaNDuriishhatpaaNDustu dhuusaraH\\ (1\.5\.344)\EN{}kR^ishhNe niilaasitashyaamakaalashyaamalamechakaaH\\ ## Yellow (3), Green (3), Red (2), Crimson (1) ##\\ (1\.5\.345)\EN{}piito gauro haridraabhaH palaasho harito harit.h\\ (1\.5\.346)\EN{}lohito rohito raktaH shoNaH kokanadachchhaviH\\ ## Light pink (1), Dark pink (1), Brown (2), Purple (3) ##\\ (1\.5\.347)\EN{}avyaktaraagastvaruNaH shvetaraktastu paaTalaH\\ (1\.5\.348)\EN{}shyaavaH syaatkapisho dhuumradhuumalau kR^ishhNalohite\\ ## Tawny (6), variegated (6) ##\\ (1\.5\.349)\EN{}kaDaaraH kapilaH piN^gapishaN^gau kadrupiN^galau\\ (1\.5\.350)\EN{}chitraM kirmiirakalmaashhashabalaitaashcha karbure\\ ## Colors as words are masculine, as adjectives follow nouns ##\\ (1\.5\.351)\EN{}guNe shuklaadayaH pu.nsi guNiliN^gaastu tadvati \\ %iti dhiivargaH || \stepB \centerline{shabdavargaH|} ## Talk or speech or language (13) ##\\ (1\.6\.352)\EN{}braahmii tu bhaaratii bhaashhaa giirvaagvaaNii sarasvatii\\ %atha shabdaadivargaH | (1\.6\.353)\EN{}vyaahaara uktirlapitaM bhaashhitaM vachanaM vachaH\\ ## Corrupted (or changed) speech (2), word (1), Sentence (1) ##\\ (1\.6\.354)\EN{}apabhra.nsho.apashabdaH syaachchhaastre shabdastu vaachakaH\\ (1\.6\.355)\EN{}tiN^.h subantachayo vaakyaM kriyaa vaa kaarakaanvitaa\\ ## Vedas (scriptures) (4), Prescribed way of life (dharme) (1) ##\\ (1\.6\.356)\EN{}shrutiH strii veda aamnaayastrayii dharmastu tadvidhiH\\ ## Three vedas (listed) (1), Subsidiary vedas (vedanga) (1), Om (2) ##\\ (1\.6\.357)\EN{}striyaamR^ik.h saamayajushhii iti vedaastrayastrayii\\ (1\.6\.358)\EN{}shixetyaadi shruteraN^gamoN^kaarapraNavau samau\\ ## History (2), Vedic accents (1), Logic (1), Ethics (1) ##\\ (1\.6\.359)\EN{}itihaasaH puraavR^ittamudaattaadyaastrayaH svaraaH\\ (1\.6\.360)\EN{}aanviixikii daNDaniitistarkavidyaa.arthashaastrayoH\\ ## Tale (1), Epic story (1), Story (2), Riddle (2) ##\\ (1\.6\.361)\EN{}aakhyaayikopalabdhaarthaa puraaNaM paJNchalaxaNam.h\\ (1\.6\.362)\EN{}prabandhakalpanaa kathaa pravahlikaa prahelikaa\\ ## Social code (Dharma) (1), Compendium (2) ##\\ (1\.6\.363)\EN{}smR^itistu dharmasa.nhitaa samaahR^itistu sa.ngrahaH\\ ## Poetic challenge line for completion (1), Rumor (2) ##\\ (1\.6\.364)\EN{}samasyaa tu samaasaarthaa ki.nvadantii janashrutiH\\ ## News (4), Name (6), Call or summons (3), Collective call (1) ##\\ (1\.6\.365)\EN{}vaartaa pravR^ittirvR^ittaanta udantaH syaadathaa.ahvayaH\\ (1\.6\.366)\EN{}aakhyaahve abhidhaanaM cha naamadheyaM cha naama cha\\ (1\.6\.367)\EN{}huutiraakaaraNaa.a.ahvaanaM sa.nhuutirbahubhiH kR^itaa\\ ## Dispute or debate (2), Preface or introduction (2) ##\\ (1\.6\.368)\EN{}vivaado vyavahaaraH syaadupanyaasastu vaaN^.hmukham.h\\ ## Illustration or example (2), Oath (2), Question (3), Answer (2) ##\\ (1\.6\.369)\EN{}upoddhaata udaahaaraH shapanaM shapathaH pumaan.h\\ (1\.6\.370)\EN{}prashno.anuyogaH pR^ichchhaa cha prativaakyottare same\\ ## Groundless demand (2), False accusation (2), Rapture or roar (1)##\\ (1\.6\.371)\EN{}mithyaabhiyogo.abhyaakhyaanamatha mithyaabhisha.nsanam.h\\ (1\.6\.372)\EN{}abhishaapaH praNaadastu shabdaH syaadanuraagajaH\\ ## Fame (3), Praise (4), Repetition (1), Shouting (2) ##\\ (1\.6\.373)\EN{}yashaH kiirtiH samaGYaa cha stavaH stotraM stutirnutiH\\ (1\.6\.374)\EN{}aamreDitaM dvistriruktamuchchairghushhTaM tu ghoshhaNaa\\ ## Trembling (of speech in stress) (1), Censure, blame or contempt (10) ##\\ (1\.6\.375)\EN{}kaakuH striyaaM vikaaro yaH shokabhiityaadibhirdhvaneH\\ (1\.6\.376)\EN{}avarNaa.axepanirvaadapariivaadaapavaadavat.\\ (1\.6\.377)\EN{}upakrosho jugupsaa cha kutsaa nindaa cha garhaNe\\ ## Harsh speech (2), Reproach (1), Admonition or gossip (1) ##\\ (1\.6\.378)\EN{}paarushhyamativaadaH syaad.h bhartsanaM tvapakaaragiiH\\ (1\.6\.379)\EN{}yaH saninda upaalambhastatra syaatparibhaashhaNam.h\\ ## Accusation (of adultery) (1), Conversation (2), Rambling (speech) (1) ##\\ (1\.6\.380)\EN{}tatra tvaaxaaraNaa yaH syaadaakrosho maithunaM prati\\ (1\.6\.381)\EN{}syaadaabhaashhaNamaalaapaH pralaapo.anarthakaM vachaH\\ ## repetitious speech (2), Lamentation (2) ##\\ (1\.6\.382)\EN{}anulaapo muhurbhaashhaa vilaapaH paridevanam.h\\ ## Quarrel (2), Familiar or confidential conversation (1) ##\\ (1\.6\.383)\EN{}vipralaapo virodhoktiH sa.nlaapo bhaashhaNaM mithaH\\ ## Good speech (2), Denial or excuse (2), Objection (3), Cursing (3) ##\\ (1\.6\.384)\EN{}supralaapaH suvachanamapalaapastu nihnavaH\\ (1\.6\.385)\EN{}chodyamaaxepaa.abhiyogau shaapaa.akroshau dureshhaNaa\\ ## Sweet-talk (3), Message (2) ##\\ (1\.6\.386)\EN{}astrii chaaTu chaTu shlaaghaa premNaa mithyaavikatthanam.h\\ (1\.6\.387)\EN{}sa.ndeshavaagvaachikaM syaadvaagbhedaastu trishhuuttare\\ ## Following adjectives of speech take appropriate genders ##\\ ## Inauspicious (1), Auspicious (1), Very sweet (1), Proper or coherent (2) ##\\ (1\.6\.388)\EN{}rushatii vaagakalyaaNii syaatkalyaa tu shubhaatmikaa\\ (1\.6\.389)\EN{}atyarthamadhuraM saantvaM sa.ngataM hR^idayaN^gamam.h\\ ## Harsh (2), Obscene or crude (2), Pleasing and true (1), Contradictory (2)##\\ (1\.6\.390)\EN{}nishhThuraM parushhaM graamyamashliilaM suunR^itaM priye\\ (1\.6\.391)\EN{}satye.atha sa.nkulaklishhTe parasparaparaahate\\ ## Slurred (1), Fast (1), Sputtered (1), Meaningless (1) ##\\ (1\.6\.392)\EN{}luptavarNapadaM grastaM nirastaM tvaritoditam.h\\ (1\.6\.393)\EN{}jambuukR^itaM sanishhTiivamabaddhaM syaadanarthakam.h\\ ## Inappropriate (2), Oxymoron (1), Sarcastic (2), Loving (1) ##\\ (1\.6\.394)\EN{}anaxaramavaachyaM syaadaahataM tu mR^ishhaarthakam.h\\ (1\.6\.395)\EN{}solluThanaM tu sotpraasaM maNitaM ratikuujitam.h\\ ## Plain, pleasant, clear (5), Unclear or garbled (2), False (1) ##\\ (1\.6\.396)\EN{}shraavyaM hR^idyaM manohaari vispashhTaM prakaToditam.h\\ (1\.6\.397)\EN{}atha mlishhTamavispashhTaM vitathaM tvanR^itaM vachaH\\ ## True (4)##\\ (1\.6\.398)\EN{}satyaM tathyamR^itaM samyagamuuni trishhu tadvati\\ ## Sound (17), (Sound of) clothes or leaves (1) ##\\ (1\.6\.399)\EN{}shabde ninaadaninadadhvanidhvaanaravasvanaaH\\ (1\.6\.400)\EN{}svaananirghoshhanirhraadanaadanisvaananisvanaaH\\ (1\.6\.401)\EN{}aaravaa.a.araavasa.nraavaviraavaa atha marmaraH\\ ## (Sound of) ornaments (1), (sound of) string instruments (5), Same but louder (2) ##\\ (1\.6\.402)\EN{}svanite vastraparNaanaaM bhuushhaNaanaaM tu shiJNjitam.h\\ (1\.6\.403)\EN{}nikvaaNo nikvaNaH kvaaNaH kvaNaH kvaNanamityapi\\ (1\.6\.404)\EN{}viiNaayaaH kvaNite praadeH prakvaaNaprakvaNaadayaH\\ ## Uproar (2), Uproar by birds (1), Echo (2), Singing (2) ##\\ (1\.6\.405)\EN{}kolaahalaH kalakalastirashchaaM vaashitaM rutam.h\\ (1\.6\.406)\EN{}strii pratishrutpratidhvaane giitaM gaanamime same\\ % iti shabdaadi vargaH || \stepB \centerline{naaTyavargaH|} ## The seven notes. These are respectively natural sounds of: ##\\ ## Elephants, Cows, Goats, Peacocks, Curlews (krauncha), Horses, Cuckoos ##\\ ## In usual notation, these are: BDECFAG ##\\ ## Minute tone (1), Pleasing soft tone (1), Medium pitch (1), High pitch (1) ##\\ (1\.7\.407)\EN{}nishhaadarshhabhagaandhaarashhaDjamadhyamadhaivataaH\\ % atha naaTyavargaH | (1\.7\.408)\EN{}paJNchamashchetyamii sapta tantriikaNThotthitaaH svaraaH \\ (1\.7\.409)\EN{}kaakalii tu kale suuxme dhvanii tu madhuraa.asphuTe\\ (1\.7\.410)\EN{}kalo mandrastu gambhiire taaro.atyuchchaistrayastrishhu\\ ## In the stomach form 22 low tones (Shruti). They become medium or high pitched if made in throat or head.##\\ (1\.7\.411)\EN{}nR^iNaamurasi madhyastho dvaavi.nshatividho dhvaniH\\ (1\.7\.412)\EN{}sa mandraH kaNThamadhyasthastaaraH shirasi giiyate \\ ##Harmony (1), Lute (veena) (3), Seven stringed lute (1) ##\\ (1\.7\.413)\EN{}samanvitalayastvekataalo viiNaa tu vallakii\\ (1\.7\.414)\EN{}tripaJNchii saa tu tantriibhiH saptabhiH parivaadinii\\ ##String instrument (1), Drum instrument (1), Wind instrument (1), Bell or gong (1) ##\\ (1\.7\.415)\EN{}tataM viiNaa.a.adikaM vaadyamaanaddhaM murajaa.a.adikam.h\\ (1\.7\.416)\EN{}va.nshaa.a.adikaM tu sushhiraM kaa.nsyataalaa.a.adikaM ghanam.h \\ ## Any of these four instruments (2), Twofaced drum (2), Its three types ##\\ (1\.7\.417)\EN{}chaturvidhamidaM vaadyaM vaaditraa.a.atodyanaamakam.h\\ (1\.7\.418)\EN{}mR^idaN^gaa murajaa bhedaastvaN^kyaa.a.aliN^gyordhvakaastrayaH\\ ## Large drum (2), Kettle drum (2), Large kettle drum (2), Bow (for playing string instrument) (1) ##\\ (1\.7\.419)\EN{}syaad.h yashaHpaTaho Dhakkaa bherii strii dundubhiH pumaan.h\\ (1\.7\.420)\EN{}aanakaH paTaho.astrii syaat.h koNo viiNaa.a.adi vaadanam.h\\ ## Parts of the lute: Neck (1), The bowl (2) ##\\ (1\.7\.421)\EN{}viiNaadaNDaH pravaalaH syaat.h kakubhastu prasevakaH\\ ##The body (1), String attachment (1) ##\\ (1\.7\.422)\EN{}kolambakastu kaayo.asyaa upanaaho nibandhanam.h\\ ## Six names of other special drums, (Female) dancer (2) ##\\ (1\.7\.423)\EN{}vaadyaprabhedaa DamarumaDDuDiNDimajharjharaaH\\ (1\.7\.424)\EN{}mardalaH paNavo.anye cha nartakiilaasike same\\ ## Dancing speeds low, medium, high, Beating time(1), Musical pause or rest (1)##\\ (1\.7\.425)\EN{}vilambitaM drutaM madhyaM tattvamogho ghanaM kramaat.h\\ (1\.7\.426)\EN{}taalaH kaalakriyaamaanaM layaH saamyamamathaa.astriyaam.h\\ ## Dance (6), The musical arts (dance, song, instrument) (1) ##\\ (1\.7\.427)\EN{}taaNDavaM naTanaM naaTyaM laasyaM nR^ityaM cha nartane\\ (1\.7\.428)\EN{}tauryatrikaM nR^ityagiitavaadyaM naaTyamidaM trayam.h\\ ## Female impersonator dancer in drama (3), Courtesan (1) ##\\ (1\.7\.429)\EN{}bhraku.nsashcha bhruku.nsashcha bhruuku.nsashcheti nartakaH\\ (1\.7\.430)\EN{}striiveshhadhaarii purushho naaTyoktau gaNikaaJNjukaa\\ ## Husband of sister (1), Learned man (1), Father (1), Prince (2)##\\ (1\.7\.431)\EN{}bhaginiipatiraavutto bhaavo vidvaanathaa.a.avukaH\\ (1\.7\.432)\EN{}janako yuvaraajastu kumaaro bhartR^idaarakaH\\ ## King (2), Princess (1), Queen (1), Other wives of a king (1) ##\\ (1\.7\.433)\EN{}raajaa bhaTTaarako devastatsutaa bhartR^idaarikaa\\ (1\.7\.434)\EN{}devii kR^itaabhishhekaayaamitaraasu tu bhaTTinii\\ ## Interjection for a forbidden act (1), King's brother-in-law (1) ##\\ (1\.7\.435)\EN{}abrahmaNyamavadhyoktau raajashyaalastu raashhTriyaH\\ ## Mother (1), Young lass (2), Venerable man (1), Catastrophe or end of drama (2) ##\\ (1\.7\.436)\EN{}ambaa maataa.atha baalaa syaadvaasuuraaryastu maarishhaH\\ (1\.7\.437)\EN{}attikaa bhaginii jyeshhThaa nishhThaa nirvahaNe same\\ ## Vocatives for different female servants (1) each, Gesture (2), Expressive gesture (2) ##\\ (1\.7\.438)\EN{}haNDe haJNje halaa.a.ahvaane niichaaM cheTiiM sakhiiM prati\\ (1\.7\.439)\EN{}aN^gahaaro.aN^gavixepo vyaJNjakaa.abhinayau samau\\ ## Acting by body or expression (1), Eight types of emotions (rasa) listed ##\\ (1\.7\.440)\EN{}nirvR^itte tvaN^gasattvaabhyaaM dve trishhvaaN^gikasaattvike\\ (1\.7\.441)\EN{}shR^iN^gaaraviirakaruNaa.adbhutahaasyabhayaanakaaH\\ ## Love emotion (3), Heroism (2), Tenderness (7), Merriment (3), Disgust(2) ##\\ (1\.7\.442)\EN{}biibhatsaraudrau cha rasaaH shR^iN^gaaraH shuchirujjvalaH\\ (1\.7\.443)\EN{}utsaahavardhano viiraH kaaruNyaM karuNaa ghR^iNaa\\ (1\.7\.444)\EN{}kR^ipaa dayaa.anukampaa syaadanukrosho.apyatho hasaH\\ (1\.7\.445)\EN{}haaso haasyaM cha biibhatsaM vikR^itaM trishhvidaM dvayam.h\\ ## Wonderment (4), Terror (9), Anger or horror (2), Fear (6) ##\\ (1\.7\.446)\EN{}vismayo.adbhutamaashcharyaM chitramapyatha bhairavam.h\\ (1\.7\.447)\EN{}daaruNaM bhiishhaNaM bhiishhmaM ghoraM bhiimaM bhayaanakam.h\\ (1\.7\.448)\EN{}bhayaN^karaM pratibhayaM raudraM tuugramamii trishhu\\ (1\.7\.449)\EN{}chaturdasha darastraaso bhiitirbhiiH saadhvasaM bhayam.h\\ ## Mental sentiment or attitude (1), Expression of it (1) ##\\ (1\.7\.450)\EN{}vikaaro maanaso bhaavo.anubhaavo bhaavabodhakaH\\ ## Pride (5), Arrogance (6), Disrespect (9) ##\\ (1\.7\.451)\EN{}garvo.abhimaano.ahaN^kaaro maanashchittasamunnatiH\\ (1\.7\.452)\EN{}darpo.avaloko.avashhTambhashchittodrekaH smayo madaH\\ (1\.7\.453)\EN{}anaadaraH paribhavaH pariibhaavastiraskriyaa\\ (1\.7\.454)\EN{}riiDhaa.avamaananaa.avaGYaa.avahelanamasuurxaNam.h\\ ## Modesty or shame (5), Bashfulness (1) ##\\ (1\.7\.455)\EN{}mandaaxaM hriistrapaa vriiDaa lajjaa saa.apatrapaa.anyataH\\ ## Patience, tolerance (2), Greed (for other's property) (1) ##\\ (1\.7\.456)\EN{}xaantistitixaa.abhidhyaa tu parasya vishhaye spR^ihaa\\ ## Jealousy or envy (2), Nitpicking (1), Enmity (3), Grief (3) ##\\ (1\.7\.457)\EN{}axaantiriirshhyaa.asuuyaa tu doshhaa.a.aropo guNeshhvapi\\ (1\.7\.458)\EN{}vairaM virodho vidveshho manyushokau tu shuk.h striyaam.h\\ ## Repentance (3), Wrath or rage (7) ##\\ (1\.7\.459)\EN{}pashchaattaapo.anutaapashcha vipratiisaara ityapi\\ (1\.7\.460)\EN{}kopakrodhaa.amarshharoshhapratighaa ruT.h kR^idhau striyau\\ ## Character or good conduct (1), Insanity (2) ##\\ (1\.7\.461)\EN{}shuchau tu charite shiilamunmaadashchittavibhramaH\\ ## Affection or kindness (3), Desire or wish (12), Lust (1) ##\\ (1\.7\.462)\EN{}premaa naa priyataa haardaM premasneho.atha dohadam.h\\ (1\.7\.463)\EN{}ichchhaa kaaN^xaa spR^ihehaa tR^iD.h vaaJNchhaa lipsaa manorathaH\\ (1\.7\.464)\EN{}kaamo.abhilaashhastarshhashcha so.atyarthaM laalasaa dvayoH\\ ## Moral reflection (1), Mental decease (1) Recollection (3) Anxiety (2) ##\\ (1\.7\.465)\EN{}upaadhirnaa dharmachintaa pu.nsyaadhirmaanasii vyathaa\\ (1\.7\.466)\EN{}syaachchintaa smR^itiraadhyaanamutkaNThotkalike same\\ ## Perseverance or enthusiasm (2), Fortitude (1) ##\\ (1\.7\.467)\EN{}utsaaho.adhyavasaayaH syaat.h sa viiryamatishaktibhaak.h\\ ## Fraud or deceit (9), Carelessness or error (2) ##\\ (1\.7\.468)\EN{}kapaTo.astrii vyaajadambhopadhayash.h chhadmakaitave\\ (1\.7\.469)\EN{}kusR^itirnikR^itiH shaaThyaM pramaado.anavadhaanataa\\ ## Eagerness or curiosity (4), Women's affectionate actions (six listed) (1) ##\\ (1\.7\.470)\EN{}kautuuhalaM kautukaM cha kutukaM cha kutuuhalam.h\\ (1\.7\.471)\EN{}striiNaaM vilaasabibbokavibhramaa lalitaM tathaa\\ (1\.7\.472)\EN{}helaa liiletyamii haavaaHkriyaaH shR^iN^gaarabhaavajaaH\\ ## Sport or amusement (6), Concealment or disguise (3) ##\\ (1\.7\.473)\EN{}dravakelipariihaasaaH kriiDaa liilaa cha narma cha\\ (1\.7\.474)\EN{}vyaajo.apadesho laxyaM cha kriiDaa khelaa cha kuurdanam.h\\ ## Sweat (3), Unconsciousness (2), camouflage (2), Excitement or hurry (2) ##\\ (1\.7\.475)\EN{}gharmo nidaaghaH svedaH syaatpralayo nashhTacheshhTataa\\ (1\.7\.476)\EN{}avahitthaakaaraguptiH samau sa.nvegasa.nbhramau\\ ## Three laughs: loud articulated (1), smile (1), laugh (1), Thrill (goosepimples) (2) ##\\ (1\.7\.477)\EN{}syaadaachchhuritakaM haasaH sotpraasaH sa manaak.h smitam.h\\ (1\.7\.478)\EN{}madhyamaH syaadvihasitaM romaaJNcho romaharshhaNam.h\\ ## Weeping (3), Yawning (2), Dishonest talk (2), Deviation or failure (2) ##\\ (1\.7\.479)\EN{}kranditaM ruditam krushhTaM jR^imbhastu trishhu jR^imbhaNam.h\\ (1\.7\.480)\EN{}vipralambho visa.nvaado riN^gaNaM skhalanaM same\\ ## Sleep (5), Sleepiness or lassitude (2), Frown (3)## (1\.7\.481)\EN{}syaannidraa shayanaM svaapaH svapnaH sa.nvesha ityapi\\ (1\.7\.482)\EN{}tandrii pramiilaa bhrakuTirbhrukuTirbhruukuTiH striyaam.h\\ ## (Angry) staring (1), Natural state or nature (5), trembling (2), Elation or festival (5) ##\\ (1\.7\.483)\EN{}adR^ishhTiH syaadasaumye.axNi sa.nsiddhiprakR^itii tvime\\ (1\.7\.484)\EN{}svaruupaM cha svabhaavashcha nisargashchaatha vepathuH\\ (1\.7\.485)\EN{}kampo.atha xaNa uddharshho maha uddhava utsavaH\\ %iti naaTyavargaH \stepB \centerline{paataalabhogivargaH} ## Nether world (5), Hole or empty space (11) ##\\ ## The word ##sushhiraM## has a variant ##shushhiraM##. Similar for ##sushhiH## also ##\\ (1\.8\.486)\EN{}adhobhuvanapaataalaM balisadma rasaatalam.h\\ %atha paataalabhogivargaH (1\.8\.487)\EN{}naagaloko.atha kuharaM sushhiraM vivaraM bilam.h\\ (1\.8\.488)\EN{}chhidraM nirvyathanaM rokaM randhraM shvabhraM vapaa sushhiH\\ ## Hole in the ground (2), Darkness (5), Complete darkness (1), Partial darkness (1) ##\\ (1\.8\.489)\EN{}gartaa.avaTau bhuvi shvabhre sarandhre sushhiraM trishhu\\ (1\.8\.490)\EN{}andhakaaro.astriyaaM dhvaantaM tamisraM timiraM tamaH\\ (1\.8\.491)\EN{}dhvaante gaaDhe.andhatamasaM xiiNe.avatamasaM tamaH \\ ## Universal darkness (1), Snake (2), King of snakes (2), A type of snake (2), Python or large snake (3) ##\\ (1\.8\.492)\EN{}vishhvaksa.ntamasaM naagaaH kaadraveyaastadiishvare\\ (1\.8\.493)\EN{}sheshho.ananto vaasukistu sarparaajo.atha gonase\\ (1\.8\.494)\EN{}tilitsaH syaadajagare shayurvaahasa ityubhau\\ ## Water snake (2), A type of nonpoisonous snake (2), A variegated snake (2), Shedded snake (2) ##\\ (1\.8\.495)\EN{}alagardo jalavyaalaH samau raajilaDuNDumau\\ (1\.8\.496)\EN{}maaludhaano maatulaahirnirmukto muktakaJNchukaH\\ ## Snake or serpent (33) ##\\ (1\.8\.497)\EN{}sarpaH pR^idaakurbhujago bhujaN^go.ahirbhujaN^gamaH\\ (1\.8\.498)\EN{}aashiivishho vishhadharashchakrii vyaalaH sariisR^ipaH\\ (1\.8\.499)\EN{}kuNDalii guuDhapaachchaxuHshravaaH kaakodaraH phaNii\\ (1\.8\.500)\EN{}darviikaro diirghapR^ishhTho dandashuuko bileshayaH\\ (1\.8\.501)\EN{}uragaH pannago bhogii jihmagaH pavanaashanaH\\ (1\.8\.502)\EN{}lelihaano dvirasano gokarNaH kaJNchukii tathaa\\ (1\.8\.503)\EN{}kumbhiinasaH phaNadharo harirbhogadharastathaa\\ ## Body of a snake (1), Fang (2), Pertaining to a snake (1), Hood of a snake(2) ##\\ (1\.8\.504)\EN{}aheH shariiraM bhogaH syaadaashiirapyahida.nshhTrikaa\\ (1\.8\.505)\EN{}trishhvaaheyaM vishhaa.asthyaadi sphaTaayaaM tu phaNaa dvayoH\\ ## Snake's venom (3), List of nine specific venoms ##\\ (1\.8\.506)\EN{}samau kaJNchukanirmokau xveDastu garalaM vishham.h\\ (1\.8\.507)\EN{}pu.nsi kliibe cha kaakolakaalakuuTahalaahalaaH\\ (1\.8\.508)\EN{}sauraashhTrikaH shauklikeyo brahmaputraH pradiipanaH\\ (1\.8\.509)\EN{}daarado vatsanaabhashcha vishhabhedaa amii nava\\ ## Poison expert (2), Snake catcher (2) ##\\ (1\.8\.510)\EN{}vishhavaidyo jaaN^guliko vyaalagraahyahituNDikaH\\ % iti paataalabhogivargaH \stepB \centerline{narakavargaH} ## Hell (4), Six specific hells listed, (Hell-bound) souls (1), River in hell (1), Misery (in hell) (1) ##\\ (1\.9\.511)\EN{}syaannaarakastu narako nirayo durgatiH striyaam.h\\ % atha narakavargaH (1\.9\.512)\EN{}tadbhedaastapanaa.aviichimahaarauravarauravaaH\\ (1\.9\.513)\EN{}sa.nghaataH kaalasuutraM chetyaadyaaH sattvaastu naarakaaH\\ (1\.9\.514)\EN{}pretaa vaitaraNii sindhuH syaadalaxmiistu nir{.r}tiH\\ ## Condemnation (to hell) (2), Agony (3) ##\\ (1\.9\.515)\EN{}vishhTiraajuuH kaaraNaa tu yaatanaa tiivravedanaa\\ ## Pain or suffering of various types (9) ##\\ (1\.9\.516)\EN{}piiDaa baadhaa vyathaa duHkhamaamanasyaM prasuutijam.h\\ (1\.9\.517)\EN{}syaatkashhTaM kR^ichchhramaabhiilaM trishhveshhaaM bhedyagaami yat.h\\ %iti narakavargaH \stepB \centerline{vaarivargaH} ## Sea or ocean (15), Specific oceans (two listed) ##\\ (1\.10\.518)\EN{}samudro.abdhirakuupaaraH paaraavaaraH saritpatiH\\ %atha vaarivargaH (1\.10\.519)\EN{}udanvaanudadhiH sindhuH sarasvaansaagaro.arNavaH\\ (1\.10\.520)\EN{}ratnaakaro jalanidhiryaadaHpatirapaampatiH\\ (1\.10\.521)\EN{}tasya prabhedaaH xiirodo lavaNodastathaa.apare\\ ## Water (27), watery (2) ##\\ (1\.10\.522)\EN{}aapaH strii bhuumni vaarvaari salilaM kamalaM jalaM\\ (1\.10\.523)\EN{}payaH kiilaalamamR^itaM jiivanaM bhuvanaM vanam.h\\ (1\.10\.524)\EN{}kabandhamudakaM paathaH pushhkaraM sarvatomukham.h\\ (1\.10\.525)\EN{}ambhorNastoyapaaniiyaniiraxiiro.ambushambaram.h\\ (1\.10\.526)\EN{}meghapushhpaM ghanarasastrishhu dve aapyamammayam.h\\ ## Wave (4), Big wave (2), Whirlpool (1), Droplet (4) ##\\ (1\.10\.527)\EN{}bhaN^gastaraN^ga uurmirvaa striyaaM viichirathormishhu\\ (1\.10\.528)\EN{}mahatsuullolakallolau syaadaavarto.ambhasaaM bhramaH\\ (1\.10\.529)\EN{}pR^ishhanti bindupR^ishhataaH pumaa.nso viprushhaH striyaam.h\\ ## Circular motion in a water drain (4), Bank or shore (5) ##\\ (1\.10\.530)\EN{}chakraaNi puTabhedaaH syurbhramaashcha jalanirgamaaH\\ (1\.10\.531)\EN{}kuulaM rodhashcha tiiraM cha pratiiraM cha taTaM trishhu\\ ## Two banks listed, The channel or bed of a river (1) ##\\ (1\.10\.532)\EN{}paaraavaare paraarvaachii tiire paatraM tadantaram.h\\ ## Island (2), Islet in the river bank (1), Sandy beach (2) ##\\ (1\.10\.533)\EN{}dviipo.astriyaamantariipaM yadantarvaariNastaTam.h\\ (1\.10\.534)\EN{}toyotthitaM tatpulinaM saikataM sikataamayam.h\\ ## Mud or clay (5), Overflow (2), Ditches (for water) made in dry beds (2) ##\\ (1\.10\.535)\EN{}nishhadvarastu jambaalaH paN^ko.astrii shaadakardamau\\ (1\.10\.536)\EN{}jalochchhvaasaaH pariivaahaaH kuupakaastu vidaarakaaH\\ ## Navigable (1), Boat (3), Raft or small boat (3), Stream of water (1) ##\\ (1\.10\.537)\EN{}naavyaM triliN^gaM nautaarye striyaaM naustaraNistariH\\ (1\.10\.538)\EN{}uDupaM tu plavaH kolaH sroto.ambusaraNaM svataH\\ ## Toll (for crossing river) (2), Wooden water carrier (1), Merchants on waterways (2), Helmsman (2) ##\\ (1\.10\.539)\EN{}aatarastarapaNyaM syaad droNii kaashhTaambuvaahinii\\ (1\.10\.540)\EN{}saa.nyaatrikaH potavaNik karNadhaarastu naavikaH\\ ## Steersman or rower (2), Mast (2), Oar (2), Rudder (2) ##\\ (1\.10\.541)\EN{}niyaamakaaH potavaahaaH kuupako guNavR^ixakaH\\ (1\.10\.542)\EN{}naukaadaNDaH xepaNii syaadaritraM kenipaatakaH\\ ## Scraper or shovel (2), Bucket (2), Half of a boat (1), Alit (1) ##\\ (1\.10\.543)\EN{}abhriH strii kaashhTakuddaalaH sekapaatraM tu sechanam.h\\ (1\.10\.544)\EN{}kliibe.ardhanaavaM naavo.ardhe.atiitanauke.atinu trishhu\\ ## Clear or transparent (2), Turbid (3), Deep (3), Shallow (1) ##\\ (1\.10\.545)\EN{}trishhvaagaadhaatprasanno.achchhaH kalushho.anachchha aavilaH\\ (1\.10\.546)\EN{}nimnaM gabhiiraM gambhiiramuttaanaM tadviparyaye\\ ## Bottomless or very deep (2), Fisherman (3), (Fishing) net (2), (Hemp) rope (2) ##\\ (1\.10\.547)\EN{}agaadhamatalasparshe kaivarte daashadhiivarau\\ (1\.10\.548)\EN{}aanaayaH pu.nsi jaalaM syaachchhaNasuutraM pavitrakam.h\\ ## Fish storage (2), Fishing (2), Fish (8), Specific (flat) fish (2) ##\\ (1\.10\.549)\EN{}matsyaadhaanii kuveNii syaad baDishaM matsyavedhanam.h\\ (1\.10\.550)\EN{}pR^ithuromaa jhashho matsyo miino vaisaariNo.aNDajaH\\ (1\.10\.551)\EN{}visaaraH shakulii chaatha gaDakaH shakulaarbhakaH\\ ## Porpoise (2), Specific small fish (2), Type of carp (2), Type of white fish (2) ##\\ (1\.10\.552)\EN{}sahasrada.nshhTraH paaThiina uluupii shishukaH samau\\ (1\.10\.553)\EN{}nalamiinashchilichimaH proshhThii tu shapharii dvayoH\\ ## Tiny fish (1), List of specific seven fishes, Aquatic creatures (2) ##\\ (1\.10\.554)\EN{}xudraaNDamatsyasa.nghaataH potaadhaanamatho jhashhaaH\\ (1\.10\.555)\EN{}rohito madguraH shaalo raajiivaH shakulastimiH\\ (1\.10\.556)\EN{}timiN^galaadayashchaatha yaadaa.nsi jalajantavaH\\ ## List of four aquatic creatures, Crab (2), Turtle or tortoise (3) ##\\ (1\.10\.557)\EN{}tadbhedaaH shishumaarodrashaN^kavo makaraadayaH\\ (1\.10\.558)\EN{}syaatkuliiraH karkaTakaH kuurme kamaThakachchhapau\\ ## Shark (2), Crocodile (2), Worm (3), Crocodile in Ganges (2) ##\\ (1\.10\.559)\EN{}graaho.avahaaro nakrastu kumbhiiro.atha mahiilataa\\ (1\.10\.560)\EN{}gaNDuupadaH kiJNchulako nihaakaa godhikaa same\\ ## Leech (3), Pearl oyster (2), Conch (2) ##\\ (1\.10\.561)\EN{}raktapaa tu jalaukaayaaM striyaaM bhuumni jalaukasaH\\ (1\.10\.562)\EN{}muktaasphoTaH striyaaM shuktiH shaN^khaH syaatkamburastriyau\\ ## Small shell (2), Bivalve shell (2), Frog (6) ##\\ (1\.10\.563)\EN{}xudrashaN^khaaH shaN^khanakhaaH shambuukaa jalashuktayaH\\ (1\.10\.564)\EN{}bheke maNDuukavarshhaabhuushaaluuraplavadarduraaH\\ ## Small worm (2), Female frog (2), Female turtle (2) ##\\ (1\.10\.565)\EN{}shilii gaNDuupadii bhekii varshhaabhvii kamaThii DuliH\\ ## Female sheat fish (1), Cocle (2), Lake or pond (2), Deep lake (1) ##\\ (1\.10\.566)\EN{}madgurasya priyaa shR^iN^gii durnaamaa diirghakoshikaa\\ (1\.10\.567)\EN{}jalaashayaa jalaadhaaraastatraagaadhajalo hradaH\\ ## Trough near a well (2), Well (4) ##\\ (1\.10\.568)\EN{}aahaavastu nipaanaM syaadupakuupajalaashaye\\ (1\.10\.569)\EN{}pu.nsyevaa.andhuH prahiH kuupa udapaanM tu pu.nsi vaa\\ ## Wooden contraption for extracting water from well (1), Facing of well ##\\ (1\.10\.570)\EN{}nemistrikaasya viinaaho mukhabandhanamasya yat.h\\ ## Square or large pond (2), Natural pond (2) ##\\ (1\.10\.571)\EN{}pushhkariNyaaM tu khaataM syaadakhaataM devakhaatakam.h\\ ## Deep pond or tank (5), Basin (2), Large circular reservoir (2) ##\\ (1\.10\.572)\EN{}padmaakarastaDaago.astrii kaasaaraH sarasii saraH\\ (1\.10\.573)\EN{}veshantaH palvalaM chaalpasaro vaapii tu diirghikaa\\ ## Moat or ditch (2), Dike or dam (1), Watering basin around a tree (3), River (16) ##\\ (1\.10\.574)\EN{}kheyaM tu parikhaadhaarastvambhasaaM yatra dhaaraNam.h\\ (1\.10\.575)\EN{}syaadaalavaalamaavaalamaavaapo.atha nadii sarit.h\\ (1\.10\.576)\EN{}taraN^giNii shaivalinii taTinii hraadinii dhunii\\ (1\.10\.577)\EN{}srotasvinii dviipavatii sravantii nimnagaa.apagaa\\ (1\.10\.578)\EN{}kuulaN^kashhaa nirjhariNii rodhovakraa sarasvatii\\ ## River Ganges (8) ##\\ (1\.10\.579)\EN{}gaN^gaa vishhNupadii jahnutanayaa suranimnagaa\\ (1\.10\.580)\EN{}bhaagiirathii tripathagaa trisrotaa bhiishhmasuurapi \\ ## River Yamuna (4), River Narmada (4) ##\\ (1\.10\.581)\EN{}kaalindii suuryatanayaa yamunaa shamanasvasaa\\ (1\.10\.582)\EN{}revaa tu narmadaa somodbhavaa mekalakanyakaa\\ ## River created at the time of Gauri's marriage (2), River brought down by ##kaartaviiryaarjuna##(2) ##\\ (1\.10\.583)\EN{}karatoyaa sadaaniiraa baahudaa saitavaahinii\\ ## River Shatardu (2), River Vipasha (2), River Shona (2), Canal (1) ##\\ (1\.10\.584)\EN{}shatadrustu shutudriH syaadvipaashaa tu vipaaT.h striyaam.h\\ (1\.10\.585)\EN{}shoNo hiraNyavaahaH syaatkulyaa.alpaa kR^itrimaa sarit.h\\ ## List of five rivers, additional list includes:## kaushikii, gaNDakii, charmaNvatii,godaa, veNii ## etc.##\\ ## Mouth of a river (1), Channel or water-course (1) ##\\ (1\.10\.586)\EN{}sharaavatii vetravatii chandrabhaagaa sarasvatii\\ (1\.10\.587)\EN{}kaaverii sarito.anyaashcha sambhedaH sindhusaN^gamaH\\ (1\.10\.588)\EN{}dvayoH praNaalii payasaH padavyaaM trishhu tuuttarau \\ ## Things born in a river ##devikaa## or ##sarayuu##: sample construction ##\\ (1\.10\.589)\EN{}devikaayaaM sarayvaaM cha bhave daavikasaaravau\\ ## Night-blooming lotus: White (2), Red (2) ##\\ (1\.10\.590)\EN{}saugandhikaM tu kalhaaraM hallakaM raktasa.ndhyakam.h\\ ## Water lily (2), Blue (2), White (2), Root (of) lily (1), Pistia Stratiotes (2) ##\\ (1\.10\.591)\EN{}syaadutpalaM kuvalayamatha niilaambujanma cha\\ (1\.10\.592)\EN{}indiivaraM cha niile.asminsite kumudakairave\\ (1\.10\.593)\EN{}shaaluukameshhaaM kandaH syaadvaariparNii tu kumbhikaa\\ ## Aquatic plant, moss (3), Full of lilies (2), Full of lotuses (3) ##\\ (1\.10\.594)\EN{}jalaniilii tu shaivaalaM shaivalo.atha kumudvatii \\ (1\.10\.595)\EN{}kumudinyaaM nalinyaaM tu visiniipadminiimukhaaH\\ ## Lotus (16) ##\\ (1\.10\.596)\EN{}vaa pu.nsi padmaM nalinamaravindaM mahotpalam.h\\ (1\.10\.597)\EN{}sahasrapatraM kamalaM shatapatraM kusheshayam.h\\ (1\.10\.598)\EN{}paN^keruhaM taamarasaM saarasaM sarasiiruham.h\\ (1\.10\.599)\EN{}bisaprasuunaraajiivapushhkaraa.ambhoruhaaNi cha\\ ## Lotus: white (2), red (3), Stalk of water lily (3) ##\\ (1\.10\.600)\EN{}puNDariikaM sitaambhojamatha raktasaroruhe\\ (1\.10\.601)\EN{}raktotpalaM kokanadaM naalo naalamathaa.astriyaam.h\\ ## Lotus fibre (2), Collection of water lilies (1) ##\\ ## The words ##khaNDA## or ##shhaNDa## mean an assemblage in general. ##\\ (1\.10\.602)\EN{}mR^iNaalaM bisamabjaadikadambe khaNDamastriyaam.h\\ ## Parts of water lily: root (2), filament (2), new leaf (2), Lotus seed (2) ##\\ (1\.10\.603)\EN{}karahaaTaH shiphaakandaH kiJNjalkaH kesaro.astriyaam.h\\ (1\.10\.604)\EN{}sa.nvartikaa navadalaM biijakosho varaaTakaH\\ % iti vaarivargaH \stepB \centerline{kaaNDasamaaptiH|} ## All the 10 sections of the first part with main and related words are thus finished. ##\\ (1\.11\.605)\EN{}uktaM svarvyomadikkaaladhiishabdaadi sanaaTyakam.h\\ (1\.11\.606)\EN{}paataalabhoginarakaM vaari chaishhaaM cha saN^gatam.h\\ (1\.11\.607)\EN{}ityamarasi.nhakR^itau naamaliN^gaanushaasane\\ (1\.11\.608)\EN{}svaraadikaaNDaH prathamaH saaN^ga eva samarthitaH\\ \stepA \resetB #endindian \end{document}